ડાંગ જિલ્લાનો નકશો અને વિસ્તારવાર માહિતી
ડાંગના પહાડી ભૂદૃશ્ય, તાલુકા, મુખ્ય સ્થળો, નદીઓ, વન વિસ્તાર અને મુસાફરી સાથે જોડાયેલી ઉપયોગી વિગતો એક જ જગ્યાએ સમજો.
ડાંગ જિલ્લાનો ભૌગોલિક નકશો
જિલ્લાની બાહ્ય સીમા સાથે આહવા, સુબીર અને વઘઈના અંદાજિત સંદર્ભ-સ્થાનો.
ડાંગના મુખ્ય વિસ્તારનો સંદર્ભ નકશો
ડાંગનો પ્રદેશ ત્રણ સત્તાવાર ઉપજિલ્લા—આહવા, સુબીર અને વઘઈ—થી ઓળખાય છે. નીચેનું ચિત્ર માત્ર દૃશ્ય સંદર્ભ માટે છે.

ડાંગની ઓળખ માત્ર નકશાથી આગળ છે
ડાંગ ગુજરાતના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલો પહાડી અને વનપ્રધાન જિલ્લો છે. આહવા તેનું જિલ્લા મુખ્ય મથક છે અને સમગ્ર પ્રદેશમાં ઊંચા-નીચા ભૂપ્રદેશ, ઘન હરિયાળી, નાના વસવાટો અને ઋતુઆધારિત જળપ્રવાહોનું વિશિષ્ટ સંયોજન જોવા મળે છે.
ડાંગને સમજવા માટે શહેરોની યાદી કરતાં તેની ભૂગોળ વધુ મહત્વની બને છે. સાપુતારા, વઘઈ અને ગીરમાળ જેવા સ્થળો પ્રવાસીઓને અલગ પ્રકારના કુદરતી અનુભવ આપે છે, જ્યારે સ્થાનિક જીવન ખેતી, વન આધારિત પ્રવૃત્તિઓ અને પરંપરાગત હસ્તકૌશલ સાથે જોડાયેલું છે.
ડાંગ જિલ્લાની મૂળભૂત વિગતો
વહીવટી ઓળખ અને 2011 Census આધારિત આંકડાઓને એક નજરમાં સમજવા માટેનો સંક્ષિપ્ત કોષ્ટક.
| જિલ્લાનું નામ | ડાંગ (The Dangs) |
|---|---|
| જિલ્લા મુખ્ય મથક | આહવા |
| ગુજરાતમાં સ્થાન | દક્ષિણ ગુજરાતનો પૂર્વીય / પહાડી પટ્ટો |
| વિસ્તાર | લગભગ ૧,૭૬૪ ચો. કિમી – Census 2011 સંદર્ભ |
| હાલના ઉપજિલ્લા | આહવા, સુબીર અને વઘઈ |
| 2011માં વસવાટવાળા ગામો | ૩૦૮ |
| જિલ્લાની કુલ વસ્તી | ૨,૨૮,૨૯૧ – Census 2011 |
| સાક્ષરતા | ૭૫.૧૬% – Census 2011 |
| વસ્તી ઘનતા | ૧૨૯ વ્યક્તિ પ્રતિ ચો. કિમી – Census 2011 |
| જિલ્લા મુખ્ય મથકનો PIN | ૩૯૪૭૧૦ – આહવા વિસ્તાર |
| મુખ્ય પ્રવાસન વિસ્તાર | સાપુતારા, વઘઈ અને ગીરમાળ વિસ્તાર |
| મુખ્ય જીવનાધાર | ખેતી, પશુપાલન, વન આધારિત પ્રવૃત્તિઓ અને સ્થાનિક વ્યવસાય |
ડાંગના ત્રણ ઉપજિલ્લા
ભારત સરકારના Local Government Directoryમાં ડાંગ માટે ત્રણ sub-district દર્શાવવામાં આવે છે.
| ક્રમ | ઉપજિલ્લો | મુખ્ય સંદર્ભ | વિસ્તારની ઓળખ |
|---|---|---|---|
| ૦૧ | આહવા | જિલ્લા મુખ્ય મથક | મધ્ય-ઉત્તર પહાડી વિસ્તાર |
| ૦૨ | સુબીર | પૂર્વીય / આંતરિક વિસ્તાર | વન અને ગામડાંઓનો વિસ્તાર |
| ૦૩ | વઘઈ | મુખ્ય નગર | સાપુતારા તરફના માર્ગ સાથે જોડાયેલો વિસ્તાર |
વસ્તી, સાક્ષરતા અને વસવાટ
આ કોષ્ટક Census 2011ના જિલ્લા આંકડાઓને સ્થાનિક ભૂગોળ સાથે જોડીને વાંચવામાં મદદ કરે છે.
| સૂચક | આંકડો | અર્થ |
|---|---|---|
| કુલ વસ્તી | ૨,૨૮,૨૯૧ | 2011માં નોંધાયેલી કુલ વસ્તી |
| પુરુષ વસ્તી | ૧,૧૩,૮૨૧ | કુલ વસ્તીમાં પુરુષો |
| સ્ત્રી વસ્તી | ૧,૧૪,૪૭૦ | કુલ વસ્તીમાં સ્ત્રીઓ |
| લિંગાનુપાત | ૧૦૦૬ | દર ૧૦૦૦ પુરુષે સ્ત્રીઓ |
| સાક્ષરતા | ૭૫.૧૬% | ૭ વર્ષથી ઉપરની વસ્તી માટે |
| પુરુષ સાક્ષરતા | ૮૩.૦૬% | 2011 Census |
| સ્ત્રી સાક્ષરતા | ૬૭.૩૮% | 2011 Census |
| વસ્તી ઘનતા | ૧૨૯ / ચો. કિમી | જિલ્લાના વિસ્તારમાં વસ્તીનું સરેરાશ વિતરણ |
| શહેરી વસ્તી | ૨૪,૬૮૭ | 2011માં નોંધાયેલી શહેરી વસ્તી |
| ગ્રામ્ય વસ્તી | ૨,૦૩,૬૦૪ | 2011માં નોંધાયેલી ગ્રામ્ય વસ્તી |
મુખ્ય સ્થળો અને કુદરતી વિસ્તારો
ડાંગની ઓળખમાં પ્રવાસન સ્થળો ઉપરાંત જંગલ, ધોધ અને પહાડી માર્ગોનું મહત્વ છે.
| સ્થળ | સ્થળનો પ્રકાર | શા માટે જાણીતું? | મુસાફરી સંદર્ભ |
|---|---|---|---|
| સાપુતારા | હિલ સ્ટેશન | ઠંડું હવામાન, તળાવ, ઊંચાઈ અને પ્રવાસન | ચોમાસા અને શિયાળામાં ખાસ લોકપ્રિય |
| વઘઈ | નગર / પ્રવેશ વિસ્તાર | ડાંગના દક્ષિણ-પશ્ચિમ ભાગ સાથેનું જોડાણ | સાપુતારા તરફના માર્ગમાં મહત્વનું સ્થાન |
| ગીરમાળ ધોધ | કુદરતી સ્થળ | ઊંચાઈ પરથી પડતો મોસમી ધોધ | ચોમાસામાં પ્રવાહ વધે છે; સ્થાનિક માર્ગ સ્થિતિ તપાસવી |
| પૂર્ણા વન્યજીવ વિસ્તાર | વન વિસ્તાર | દક્ષિણ ગુજરાતના જંગલ અને જૈવવિવિધતા સાથે જોડાયેલો પ્રદેશ | પ્રવેશ પહેલાં સત્તાવાર માર્ગદર્શન તપાસવું |
| આહવા | જિલ્લા મુખ્ય મથક | વહીવટી કેન્દ્ર અને ડાંગના આંતરિક વિસ્તારો માટે આધાર | જિલ્લાની અંદર મુસાફરી માટે મહત્વનું કેન્દ્ર |
નદીઓ, ધોધ અને જળપ્રવાહ
ડાંગમાં વરસાદ અને પહાડી ભૂપ્રદેશના કારણે નાના-મોટા પ્રવાહો અને મોસમી ધોધોનું વિશેષ મહત્વ છે.
| નામ / વિસ્તાર | પ્રકૃતિ | સ્થાનિક મહત્વ |
|---|---|---|
| પૂર્ણા | નદી | દક્ષિણ ગુજરાતના જળતંત્ર અને વનપ્રદેશ સાથે જોડાયેલી નદી |
| અંબિકા | નદી | ડાંગ અને આસપાસના દક્ષિણ ગુજરાતના જળપ્રવાહ સાથે સંબંધિત |
| ગીરમાળ | ધોધ | ચોમાસામાં કુદરતી પ્રવાસનનું આકર્ષણ |
| ચોમાસાના સ્થાનિક પ્રવાહો | મોસમી જળપ્રવાહ | પહાડી ભૂપ્રદેશમાં પાણીના કુદરતી નિકાલ અને ખેતી માટે મહત્વપૂર્ણ |
ડાંગમાં જીવનાધાર અને સ્થાનિક અર્થતંત્ર
ડાંગની અર્થવ્યવસ્થા મોટા શહેરી ઉદ્યોગ કરતાં જમીન, જંગલ અને સ્થાનિક કુદરતી સંસાધનો સાથે વધુ નજીકથી જોડાયેલી છે.
| ક્ષેત્ર | સ્થાનિક ભૂમિકા | વિશેષ નોંધ |
|---|---|---|
| ખેતી | ગ્રામ્ય પરિવારની આવકનો મહત્વનો આધાર | વરસાદ આધારિત ખેતીનો પ્રભાવ જોવા મળે છે |
| પશુપાલન | ખેતી સાથે પૂરક પ્રવૃત્તિ | ગ્રામ્ય જીવનમાં ઉપયોગી સહાયક આવક |
| વન આધારિત પ્રવૃત્તિઓ | સ્થાનિક રોજગાર અને પરંપરાગત ઉપયોગ | વન કાયદા અને મંજૂર પ્રક્રિયાઓનું પાલન જરૂરી |
| બાંસ અને હસ્તકલા | પરંપરાગત કૌશલ્ય સાથે જોડાણ | સ્થાનિક કારીગરી અને ઘરઆધારિત કામ માટે મહત્વ |
| પ્રવાસન | સાપુતારા અને કુદરતી સ્થળોને કારણે સેવા આધારિત તકો | હોમસ્ટે, પરિવહન, માર્ગદર્શન અને સ્થાનિક ઉત્પાદનો માટે તક |
મુખ્ય નગરો અને મુસાફરી સંદર્ભ
ડાંગમાં અંતર સમજતી વખતે પહાડી રસ્તાઓ અને ચોમાસાની સ્થિતિને ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.
| સ્થળ | ભૂમિકા | ઉપયોગી માહિતી |
|---|---|---|
| આહવા | જિલ્લા મુખ્ય મથક | સરકારી કચેરીઓ અને આંતરિક વિસ્તાર માટે મુખ્ય આધાર |
| વઘઈ | મુખ્ય નગર | પ્રવાસન માર્ગ અને સ્થાનિક વેપાર માટે મહત્વનું |
| સાપુતારા | પ્રવાસન કેન્દ્ર | ગુજરાતનું જાણીતું હિલ સ્ટેશન |
| સુબીર | ઉપજિલ્લા કેન્દ્ર | પૂર્વીય ડાંગના ગામડાંઓ સાથે વહીવટી જોડાણ |
ડાંગના ભૂદૃશ્યને સમજવા માટે ચાર મહત્વના મુદ્દા
| વિષય | ડાંગમાં તેની અસર |
|---|---|
| પહાડી ભૂપ્રદેશ | રસ્તા, વસાહત અને ખેતીના વિતરણ પર સીધી અસર કરે છે. |
| ઉચ્ચ વરસાદ | ચોમાસામાં જળપ્રવાહ અને ધોધોને જીવંત બનાવે છે. |
| વન વિસ્તાર | સ્થાનિક પર્યાવરણ, જીવનાધાર અને પ્રવાસન માટે મહત્વપૂર્ણ છે. |
| ઓછી શહેરીકરણની ઘનતા | ગામ આધારિત વસવાટ અને લાંબા અંતરના સ્થાનિક જોડાણને મહત્વ આપે છે. |
ગામોની સંખ્યા અંગે સ્રોત-આધારિત નોંધ
ગામોની સંખ્યા સમય અને વહીવટી પદ્ધતિ પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે, તેથી અહીં 2011 Censusનો આંકડો સ્પષ્ટ રીતે અલગ રાખ્યો છે.
| માપદંડ | આંકડો | સંદર્ભ |
|---|---|---|
| વસવાટવાળા ગામો | ૩૦૮ | District Census Handbook 2011 |
| 2011 Censusનો sub-district | ૧ ઐતિહાસિક Census unit | તે સમયની Census geography |
| હાલના LGD sub-districts | ૩ | આહવા, સુબીર, વઘઈ |
ડાંગનો પ્રાદેશિક સંદર્ભ
ડાંગ દક્ષિણ ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રની સરહદ નજીકનો જિલ્લો હોવાથી તેની આસપાસના વિસ્તારો સાથે રસ્તા અને કુદરતી ભૂગોળનું જોડાણ મહત્વનું છે.
| દિશા / વિસ્તાર | પ્રાદેશિક સંબંધ | ડાંગ માટે મહત્વ |
|---|---|---|
| ઉત્તર તરફ | તાપી તરફના વિસ્તારો | સડક જોડાણ અને આંતરિક દક્ષિણ ગુજરાતનું સંક્રમણ |
| પશ્ચિમ તરફ | નવસારી અને સુરત વિસ્તાર | વેપાર, શિક્ષણ, આરોગ્ય અને પ્રવાસન માટે બહારના કેન્દ્રો સાથે જોડાણ |
| દક્ષિણ તરફ | નવસારી / મહારાષ્ટ્ર તરફના વિસ્તાર | ઘાટમાર્ગો અને પ્રાદેશિક મુસાફરી |
| પૂર્વ તરફ | મહારાષ્ટ્રનો સીમાવર્તી પટ્ટો | સરહદી ગ્રામ્ય સંપર્ક અને સ્થાનિક બજાર સંબંધ |
ડાંગ જિલ્લા વિશે સામાન્ય પ્રશ્નો
નકશો, તાલુકા અને આંકડાઓ સમજવામાં મદદરૂપ ટૂંકા જવાબો.
ડાંગ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક કયું છે?
આહવા ડાંગ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે અને જિલ્લાની મુખ્ય વહીવટી કચેરીઓ અહીં કેન્દ્રિત છે.
ડાંગ જિલ્લામાં કેટલા ઉપજિલ્લા છે?
ભારત સરકારના Local Government Directory મુજબ આહવા, સુબીર અને વઘઈ—ત્રણ sub-district દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
ડાંગની 2011ની વસ્તી કેટલી હતી?
Census 2011 મુજબ ડાંગની કુલ વસ્તી 2,28,291 હતી. આ જૂના Census વર્ષનો આંકડો છે, વર્તમાન વસ્તીનો અંદાજ નથી.
ડાંગનો સાક્ષરતા દર કેટલો હતો?
2011 Census મુજબ સરેરાશ સાક્ષરતા 75.16% હતી; પુરુષ સાક્ષરતા 83.06% અને સ્ત્રી સાક્ષરતા 67.38% હતી.
સાપુતારા ડાંગમાં આવેલું છે?
હા. સાપુતારા ડાંગ જિલ્લાના જાણીતા હિલ-સ્ટેશન અને પ્રવાસન કેન્દ્ર તરીકે ઓળખાય છે.
ડાંગમાં ચોમાસામાં ફરવા જવું યોગ્ય છે?
ચોમાસામાં હરિયાળી અને ધોધો ખાસ આકર્ષક બને છે, પરંતુ ભારે વરસાદને કારણે માર્ગ સ્થિતિ બદલાઈ શકે છે. પ્રવાસ પહેલાં સ્થાનિક સૂચનાઓ તપાસવી યોગ્ય છે.
ડાંગનો વિસ્તાર કેટલો છે?
2011ના સત્તાવાર Census સંદર્ભમાં ડાંગનું ક્ષેત્રફળ લગભગ 1,764 ચોરસ કિલોમીટર દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
નકશામાં બતાવેલા પીળા બિંદુઓ શું છે?
તે આહવા, સુબીર અને વઘઈ જેવા સ્થળોના અંદાજિત સંદર્ભ-બિંદુઓ છે. તેઓ સત્તાવાર આંતરિક તાલુકા સીમાઓ દર્શાવતા નથી.
માહિતીના મુખ્ય સ્રોત
આ પેજમાં વહીવટી અને વસ્તી સંબંધિત માહિતી માટે નીચેના જાહેર સ્રોતોને આધાર બનાવવામાં આવ્યા છે.
- Government of India – Local Government Directory
- Census of India 2011 – District Census Handbook, The Dangs
- Census 2011 – District Highlights PDF
- Census 2011 – Primary Census Abstract
- Government of Gujarat – Dangs District Portal
- GeoJSON district boundary reference
આ પેજનું લખાણ મૂળ રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. વહીવટી વિગતો અથવા સ્થાનિક સુવિધાઓમાં ફેરફાર થઈ શકે છે; મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય માટે સંબંધિત સત્તાવાર કચેરીની નવીનતમ માહિતી તપાસવી.