જામનગર જિલ્લાનો નકશો અને તાલુકાવાર માહિતી
નવાનગરના ઐતિહાસિક વારસાથી લઈને કચ્છના અખાતના દરિયાકિનારા, પિત્તળ ઉદ્યોગ, બંદરો અને દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ સુધી—જામનગર જિલ્લાનું ભૌગોલિક સ્થાન, તાલુકા, પ્રાંત, નદીઓ, PIN કોડ અને ઉપયોગી વહીવટી વિગતો અહીં એક જગ્યાએ જાણો.
જામનગર જિલ્લાનો ભૌગોલિક નકશો
જિલ્લાની બાહ્ય સરહદ સાથે જામનગર, ધ્રોલ, જોડીયા, કાલાવડ, લાલપુર અને જામજોધપુરનાં ભૌગોલિક સંદર્ભ-સ્થાનો દર્શાવ્યાં છે. જામનગર શહેર અને ગ્રામ્ય કચેરીઓનું મુખ્ય મથક એક જ શહેરમાં છે.
જામનગર જિલ્લાનો તાલુકા સીમા નકશો
જિલ્લા સીમા, તાલુકા હદ, ગામોની સીમા, માર્ગો અને તાલુકા મથકો જેવા જમીન-મહેસૂલના સંદર્ભ માટે ગુજરાત સરકારના મહેસૂલ વિભાગનો નકશો ઉપયોગી છે.
ગુજરાતમાં જામનગર જિલ્લા નકશો
સત્તાવાર નકશામાં ગામોની સીમાઓ, તાલુકાની હદ, રસ્તા, નદીના પ્રવાહ અને તાલુકા મથકોની ઓળખ માટેના સંકેતો આપવામાં આવ્યા છે.
સત્તાવાર તાલુકા નકશો PDF ખોલો ↗વહીવટી નોંધ: આ Revenue Departmentનો સંદર્ભ નકશો અગાઉના છ તાલુકાના માળખા પ્રમાણે તૈયાર થયેલો હોઈ શકે છે. હાલના જામનગર શહેર અને જામનગર ગ્રામ્યના અલગ વહીવટી એકમો માટે નીચે આપેલી નવીનતમ તાલુકા અને પ્રાંત યાદીનો સંદર્ભ લેવો.
જામનગર જિલ્લાની ઓળખ અને ભૂગોળ
સૌરાષ્ટ્રના ઉત્તર-પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલો જામનગર જિલ્લો દરિયાઈ ભૂગોળ, ઐતિહાસિક નવાનગર રાજ્ય અને ઉદ્યોગોની વિશિષ્ટ ઓળખ ધરાવે છે. જામનગર શહેરની સ્થાપના ઈ.સ. ૧૫૪૦માં જામ રાવળ દ્વારા નવાનગર નામે કરવામાં આવી હતી. રંગમતી અને નાગમતી નદીઓના કાંઠે વિકસેલું આ નગર સમય જતાં જામનગર તરીકે ઓળખાવા લાગ્યું.
નકશામાં જિલ્લાનો ઉત્તર ભાગ કચ્છના અખાત તરફ ખુલ્લો છે. દરિયાકિનારા સાથે જોડાયેલા જોડીયા, સિક્કા અને બેડી જેવા વિસ્તારોને કારણે અહીં બંદરો, માછીમારી અને દરિયાઈ પર્યાવરણનું મહત્વ છે. બીજી તરફ કાલાવડ, લાલપુર અને જામજોધપુર જેવા વિસ્તારોમાં ખેતી, પશુપાલન અને ગ્રામ્ય વસાહતોનું વિશિષ્ટ સ્થાન છે.
જામનગર માત્ર ઐતિહાસિક શહેર નથી. અહીં પિત્તળના નાના-મોટા ભાગો બનાવતા ઉદ્યોગો, તેલ મિલો અને રિફાઇનરી સંબંધિત ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ પણ આર્થિક ઓળખનો ભાગ છે. દરિયાઈ કુદરતી સંપત્તિ અને શહેરી ઔદ્યોગિક વિકાસનું આ સંયોજન જામનગરને ગુજરાતના નકશામાં અલગ સ્થાન આપે છે.
જામનગર જિલ્લાની મુખ્ય વિગતો
જિલ્લા વહીવટ, ભૌગોલિક સ્થાન અને સ્થાનિક સુવિધાઓ સમજવા માટે જરૂરી મુખ્ય માહિતી.
| જિલ્લાનું નામ | જામનગર |
|---|---|
| જિલ્લાનું મુખ્ય મથક | જામનગર શહેર |
| ગુજરાતમાં સ્થાન | સૌરાષ્ટ્રનો ઉત્તર-પશ્ચિમ ભાગ |
| કુલ ભૌગોલિક વિસ્તાર | ૫,૮૪૬ ચોરસ કિમી |
| અક્ષાંશ | ૨૧.૪૧° ઉત્તરથી ૨૨.૫૮° ઉત્તર |
| રેખાંશ | ૬૮.૫૭° પૂર્વથી ૭૦.૩૯° પૂર્વ |
| વહીવટી તાલુકા એકમો | ૭ – જામનગર શહેર, જામનગર ગ્રામ્ય, કાલાવડ, ધ્રોલ, જોડીયા, લાલપુર અને જામજોધપુર |
| મહેસૂલી પ્રાંત | ૪ |
| મહેસૂલી ગામો | ૪૨૧ |
| ગ્રામ પંચાયતો | ૪૧૩ |
| શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ | ૧ મહાનગરપાલિકા અને ૪ નગરપાલિકાઓ |
| મુખ્ય જળવિસ્તાર | કચ્છનો અખાત |
| મુખ્ય ભાષાઓ | ગુજરાતી અને હિન્દી |
| RTO કોડ | GJ-10 |
| જામનગર મુખ્ય PIN કોડ | ૩૬૧૦૦૧ |
| મુખ્ય આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ | પિત્તળ ઉદ્યોગ, રિફાઇનરી, તેલ મિલો, ખેતી, પશુપાલન, બંદર અને માછીમારી |
જામનગર જિલ્લાના ૭ તાલુકા એકમોની માહિતી
જિલ્લા પોર્ટલમાં દર્શાવેલા તાલુકા એકમો અને તેમનાં મુખ્ય મથકોની ભૌગોલિક ઓળખ નીચે મુજબ છે.
| ક્રમ | તાલુકાનું નામ | મુખ્ય મથક | ભૌગોલિક સ્થાન અને ઓળખ |
|---|---|---|---|
| ૦૧ | જામનગર શહેર | જામનગર | જિલ્લાનું મુખ્ય શહેરી અને વહીવટી કેન્દ્ર. રણમલ તળાવ, લખોટા મહેલ અને ઐતિહાસિક નગરવિસ્તાર અહીં આવેલો છે. |
| ૦૨ | જામનગર ગ્રામ્ય | જામનગર | શહેરની આસપાસનો ગ્રામ્ય વહીવટી વિસ્તાર. મામલતદાર કચેરીનું સરનામું પણ જામનગર શહેરમાં આવેલું છે. |
| ૦૩ | કાલાવડ | કાલાવડ | જિલ્લાનો દક્ષિણ-પૂર્વ તરફનો વિસ્તાર. ખેતી અને ગ્રામ્ય વસાહતો સાથે જોડાયેલું મહત્વનું તાલુકા મથક. |
| ૦૪ | ધ્રોલ | ધ્રોલ | જિલ્લાના પૂર્વોત્તર ભાગમાં આવેલું નગર. રાજકોટ તરફના માર્ગ જોડાણ માટે પણ ઓળખાય છે. |
| ૦૫ | જોડીયા | જોડીયા | કચ્છના અખાતની નજીક આવેલો દરિયાકાંઠાના પ્રભાવવાળો તાલુકો. માછીમારી અને દરિયાઈ પ્રવૃત્તિઓ અહીંના સ્થાનિક જીવન સાથે જોડાયેલી છે. |
| ૦૬ | લાલપુર | લાલપુર | જામનગરના પશ્ચિમ અને દક્ષિણ-પશ્ચિમ વિસ્તાર સાથે જોડાયેલું તાલુકા મથક. ગ્રામ્ય અને ખેતીપ્રધાન વિસ્તાર. |
| ૦૭ | જામજોધપુર | જામજોધપુર | જિલ્લાનો દક્ષિણ ભાગ. ખેતી, સ્થાનિક વેપાર અને ગ્રામ્ય વસાહતો માટે મહત્વ ધરાવતો વિસ્તાર. |
સ્રોત: જિલ્લા પોર્ટલ – Sub-Division અને ભારત સરકાર – Local Government Directory .
જામનગર જિલ્લાના ૪ મહેસૂલી પ્રાંત અને તાલુકા
મહેસૂલી વહીવટ માટે તાલુકાઓને ચાર પ્રાંત કચેરીઓ હેઠળ ગોઠવવામાં આવ્યા છે. જમીન, મહેસૂલ અને તાલુકા સ્તરની કામગીરી સમજવા માટે આ વિભાજન ઉપયોગી છે.
| ક્રમ | પ્રાંત કચેરી | સમાવિષ્ટ તાલુકા | વહીવટી વિસ્તાર |
|---|---|---|---|
| ૧ | જામનગર શહેર પ્રાંત | જામનગર શહેર | શહેરી મહેસૂલી વહીવટ |
| ૨ | જામનગર ગ્રામ્ય પ્રાંત | જામનગર ગ્રામ્ય, કાલાવડ | ગ્રામ્ય અને દક્ષિણ-પૂર્વ વિસ્તાર |
| ૩ | ધ્રોલ પ્રાંત | ધ્રોલ, જોડીયા | પૂર્વોત્તર અને દરિયાકાંઠા તરફનો વિસ્તાર |
| ૪ | લાલપુર પ્રાંત | લાલપુર, જામજોધપુર | પશ્ચિમ અને દક્ષિણ વિસ્તાર |
તાલુકા મથકોનું નકશામાં સ્થાન અને દિશા
જિલ્લા નકશામાં તાલુકા મથકો કઈ દિશામાં આવેલા છે તે સમજવા અને સ્થળ સુધી પહોંચવા માટે નીચેની યાદી ઉપયોગી છે.
| ક્રમ | સ્થળ | નકશામાં દિશા | Google Maps |
|---|---|---|---|
| ૧ | જામનગર શહેર | મધ્ય-ઉત્તર ભાગ | સ્થાન જુઓ ↗ |
| ૨ | જામનગર ગ્રામ્ય | શહેરની આસપાસનો ગ્રામ્ય વિસ્તાર | સ્થાન જુઓ ↗ |
| ૩ | જોડીયા | ઉત્તર-પૂર્વ દરિયાકાંઠો | સ્થાન જુઓ ↗ |
| ૪ | ધ્રોલ | પૂર્વોત્તર ભાગ | સ્થાન જુઓ ↗ |
| ૫ | કાલાવડ | દક્ષિણ-પૂર્વ ભાગ | સ્થાન જુઓ ↗ |
| ૬ | લાલપુર | પશ્ચિમ ભાગ | સ્થાન જુઓ ↗ |
| ૭ | જામજોધપુર | દક્ષિણ ભાગ | સ્થાન જુઓ ↗ |
જામનગર જિલ્લાની વસ્તી અને સામાજિક આંકડા
નીચેના આંકડા ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી અને જિલ્લા આંકડાકીય સંદર્ભ મુજબ છે. આને વર્તમાન વર્ષ ૨૦૨૬ની અંદાજિત વસ્તી તરીકે સમજવા નહીં.
| કુલ વસ્તી | ૧૩,૮૯,૨૮૩ |
|---|---|
| પુરુષ વસ્તી | ૭,૧૮,૩૦૬ |
| સ્ત્રી વસ્તી | ૬,૭૦,૯૭૭ |
| શહેરી વસ્તી | ૭,૨૯,૨૭૦ |
| ગ્રામ્ય વસ્તી | ૬,૬૦,૦૧૩ |
| લિંગાનુપાત | દર ૧,૦૦૦ પુરુષે ૯૩૪ સ્ત્રીઓ |
| વસ્તી ગીચતા | દર ચોરસ કિમી દીઠ ૨૩૮ વ્યક્તિઓ |
| સાક્ષરતા દર | ૭૬.૭૨% |
| વસ્તી વૃદ્ધિ (૨૦૦૧–૨૦૧૧) | ૧૦.૨૨% |
નોંધ: વસ્તી, લિંગાનુપાત, શહેરી-ગ્રામ્ય વિભાજન અને સાક્ષરતાના આંકડા જિલ્લા પોર્ટલ પર Census 2011ના સંદર્ભ તરીકે આપવામાં આવ્યા છે. નવી વસ્તી ગણતરીના પરિણામો ઉપલબ્ધ થાય ત્યારે આ વિભાગ અપડેટ કરવો.
જામનગર જિલ્લાના મુખ્ય શહેરો અને તાલુકા મથકોના PIN કોડ
પોસ્ટલ સરનામું, દસ્તાવેજો અને કુરિયર માટે મુખ્ય નગરોના ઉપયોગી PIN કોડ અહીં આપવામાં આવ્યા છે.
| ક્રમ | નગર / પોસ્ટ ઓફિસ | PIN કોડ | તાલુકો |
|---|---|---|---|
| ૧ | જામનગર H.O. | ૩૬૧૦૦૧ | જામનગર |
| ૨ | કાલાવડ | ૩૬૧૧૬૦ | કાલાવડ |
| ૩ | લાલપુર | ૩૬૧૧૭૦ | લાલપુર |
| ૪ | ધ્રોલ | ૩૬૧૨૧૦ | ધ્રોલ |
| ૫ | જોડીયા | ૩૬૧૨૫૦ | જોડીયા |
| ૬ | જામજોધપુર | ૩૬૦૫૩૦ | જામજોધપુર |
| ૭ | બેડી | ૩૬૧૦૦૯ | જામનગર |
| ૮ | સિક્કા TPS | ૩૬૧૧૪૧ | જામનગર |
મહત્વપૂર્ણ: ઉપરના PIN કોડ ચોક્કસ પોસ્ટ ઓફિસ માટેના છે. દરેક ગામ કે વિસ્તારનો PIN એકસરખો હોવો જરૂરી નથી. ટપાલ મોકલતાં પહેલાં સંબંધિત પોસ્ટ ઓફિસમાં કોડ ચકાસવો.
તાલુકા મામલતદાર કચેરીઓના સંપર્ક નંબર
જમીનના રેકોર્ડ, મહેસૂલ, આવકનો દાખલો અને તાલુકા સ્તરની સરકારી કામગીરી માટે સંબંધિત મામલતદાર કચેરીનો સંપર્ક ઉપયોગી બની શકે છે.
| ક્રમ | કચેરી | સંપર્ક નંબર | સત્તાવાર કચેરી યાદી |
|---|---|---|---|
| ૧ | જામનગર શહેર | ૦૨૮૮-૨૬૭૪૫૭૫ | વિગતો ↗ |
| ૨ | જામનગર ગ્રામ્ય | ૦૨૮૮-૨૫૫૭૬૦૨ | વિગતો ↗ |
| ૩ | કાલાવડ | ૦૨૮૯૪-૨૨૨૦૦૨ | વિગતો ↗ |
| ૪ | ધ્રોલ | ૦૨૮૯૭-૨૨૨૦૦૧ | વિગતો ↗ |
| ૫ | જોડીયા | ૦૨૮૯૩-૨૨૨૦૨૧ | વિગતો ↗ |
| ૬ | લાલપુર | ૦૨૮૯૫-૨૭૨૨૨૨ | વિગતો ↗ |
| ૭ | જામજોધપુર | ૦૨૮૯૮-૨૨૦૦૩૬ | વિગતો ↗ |
જામનગર જિલ્લાના ગ્રામ પંચાયત અને ગામોની માહિતી
ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં રહેતા લોકો માટે ગ્રામ પંચાયતની યાદી, ગામના વહીવટી એકમ અને તાલુકા પ્રમાણે સરકારી માહિતી મેળવવી ઉપયોગી છે.
| ક્રમ | તાલુકો | ગ્રામ પંચાયતની સંખ્યા | ગ્રામ પંચાયત યાદી |
|---|---|---|---|
| ૧ | ધ્રોલ | ૪૦ | યાદી જુઓ ↗ |
| ૨ | જામજોધપુર | ૬૬ | યાદી જુઓ ↗ |
| ૩ | જામનગર ગ્રામ્ય | ૧૦૦ | યાદી જુઓ ↗ |
| ૪ | જોડીયા | ૩૭ | યાદી જુઓ ↗ |
| ૫ | કાલાવડ | ૯૭ | યાદી જુઓ ↗ |
| ૬ | લાલપુર | ૭૭ | યાદી જુઓ ↗ |
જિલ્લા પોર્ટલ પર દર્શાવેલી તાલુકાવાર ગ્રામ પંચાયત યાદીમાં ઉપરના છ ગ્રામ્ય એકમોના આંકડા આપવામાં આવ્યા છે. જિલ્લા “At a Glance” પેજ પર કુલ ૪૧૩ ગ્રામ પંચાયતો દર્શાવાય છે. બંને યાદીઓના આંકડામાં તફાવત હોઈ શકે છે; વહીવટી કામ માટે તાજેતરની સત્તાવાર યાદી ચકાસવી.
જામનગર જિલ્લાની મુખ્ય નદીઓ અને જળપ્રવાહ
જામનગરમાં મોટાભાગના નદીપ્રવાહો ઋતુઆધારિત છે. વરસાદી મોસમ દરમિયાન સ્થાનિક નદીઓ અને નાળાઓનું પાણી કચ્છના અખાત તરફના વિસ્તારોમાં વહે છે.
| ક્રમ | નદી | ભૌગોલિક નોંધ | મહત્વ |
|---|---|---|---|
| ૧ | રંગમતી | જામનગર શહેર વિસ્તાર | શહેરના ઐતિહાસિક વસવાટ અને નવાનગરની રચના સાથે જોડાયેલો નદીપ્રવાહ. |
| ૨ | નાગમતી | જામનગર શહેર વિસ્તાર | રંગમતી સાથે શહેરની ઐતિહાસિક ભૂગોળમાં મહત્વ ધરાવતી નદી. |
| ૩ | આજી | જિલ્લાના આંતરિક ભાગો | સૌરાષ્ટ્રના આ વિસ્તારની સ્થાનિક નદીપ્રણાલીનો ભાગ. |
| ૪ | ઉંડ | જામનગર જિલ્લો | જિલ્લા પોર્ટલની મુખ્ય નદી યાદીમાં સમાવિષ્ટ પ્રવાહ. |
| ૫ | વર્તુ | જિલ્લાનો ગ્રામ્ય વિસ્તાર | સ્થાનિક જળસંચય અને વરસાદી પાણીના વહન સાથે જોડાયેલો પ્રવાહ. |
| ૬ | રૂપારેલ | જિલ્લાનો આંતરિક ભાગ | જામનગરની નદીપ્રણાલીમાં નોંધાયેલું નામ. |
| ૭ | ફુલઝર | જિલ્લાનો ગ્રામ્ય વિસ્તાર | સ્થાનિક નદી અને વરસાદી જળપ્રવાહ તરીકે ઓળખાય છે. |
| ૮ | વેણુ | જિલ્લાનો આંતરિક ભાગ | જિલ્લા પોર્ટલની મુખ્ય નદી યાદીમાં ઉલ્લેખિત પ્રવાહ. |
સ્રોત: District at a Glance
કચ્છના અખાતનો દરિયાકિનારો, બંદરો અને માછીમારી વિસ્તાર
જામનગર જિલ્લાની ભૌગોલિક ઓળખનો મોટો ભાગ કચ્છના અખાત સાથે જોડાયેલો છે. દરિયાકાંઠે આવેલા બંદરોનો ઉપયોગ માલસામાનની હેરફેર અને માછીમારી બંને માટે થાય છે.
| ક્રમ | બંદર / વિસ્તાર | સ્થાનિક ભૂમિકા | ભૌગોલિક ઓળખ |
|---|---|---|---|
| ૧ | બેડી બંદર | કાર્ગો / માલવાહક બંદર | જામનગર શહેરની નજીક આવેલું મહત્વનું બંદર. પીરોટન ટાપુ જવા માટે પણ બેડીનો સંદર્ભ ઉપયોગી છે. |
| ૨ | રોઝી બંદર | કાર્ગો / માલવાહક બંદર | કચ્છના અખાતના દરિયાઈ માર્ગ અને માલવહન સાથે જોડાયેલું બંદર. |
| ૩ | સિક્કા | માછીમારી અને ઔદ્યોગિક દરિયાઈ વિસ્તાર | દરિયાકાંઠે આવેલું ઔદ્યોગિક અને બંદર વિસ્તાર. |
| ૪ | સાચાણા | માછીમારી બંદર | દરિયાકાંઠાની માછીમારી પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડાયેલું સ્થળ. |
| ૫ | જોડીયા | માછીમારી બંદર | જિલ્લાની ઉત્તર-પૂર્વ તરફના દરિયાઈ વિસ્તાર સાથે જોડાયેલું નગર. |
જામનગરનાં ઐતિહાસિક, ધાર્મિક અને કુદરતી સ્થળો
શહેરના ઐતિહાસિક મહેલોથી લઈને દરિયાઈ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને પક્ષી અભયારણ્ય સુધી, જામનગર જિલ્લામાં અલગ-અલગ પ્રકારનાં સ્થળો જોવા મળે છે.
| ક્રમ | સ્થળનું નામ | વિસ્તાર | શા માટે જાણીતું છે? |
|---|---|---|---|
| ૧ | રણમલ / લખોટા તળાવ | જામનગર શહેર | શહેરની મધ્યમાં આવેલું ઐતિહાસિક તળાવ. તેની વચ્ચે આવેલો લખોટા મહેલ જામનગરની સૌથી જાણીતી ઓળખમાંનો એક છે. |
| ૨ | લખોટા મહેલ અને સંગ્રહાલય | જામનગર શહેર | તળાવની વચ્ચે આવેલો ઐતિહાસિક કિલ્લા જેવો મહેલ, જ્યાં વિસ્તારના ઇતિહાસ અને વારસાની વસ્તુઓનો સંગ્રહ છે. |
| ૩ | ખીજડિયા પક્ષી અભયારણ્ય | જામનગર નજીક | મીઠાં અને ખારા પાણીનાં વેટલેન્ડ, કાદવવાળા દરિયાઈ પટ્ટા અને સ્થળાંતર કરતાં પક્ષીઓ માટે જાણીતું કુદરતી સ્થળ. |
| ૪ | પીરોટન ટાપુ | કચ્છનો અખાત | મરીન નેશનલ પાર્કનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ. અહીં પરવાળા, દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ અને આંતરજ્વારીય પર્યાવરણ જોવા મળે છે. |
| ૫ | બાલા હનુમાન મંદિર | લખોટા તળાવ પાસે | સતત રામધૂન માટે જાણીતું ધાર્મિક સ્થળ. જામનગરના ધાર્મિક પ્રવાસમાં આ મંદિર વિશેષ સ્થાન ધરાવે છે. |
| ૬ | પ્રતાપ વિલાસ પેલેસ | જામનગર શહેર | નવાનગરના રાજવી સમયની સ્થાપત્ય શૈલી અને ઐતિહાસિક વારસાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું ભવન. |
| ૭ | ભુજિયો કોઠો | જામનગર શહેર | શહેરના જૂના સ્થાપત્ય અને રક્ષણાત્મક બાંધકામના ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલું પ્રખ્યાત સ્મારક. |
| ૮ | ખંભાળિયા ગેટ | જામનગર શહેર | જૂના નગરના પ્રવેશદ્વાર અને ઐતિહાસિક નગરરચનાની યાદ અપાવતું સ્થાપત્ય. |
| ૯ | પુરાતત્વ સંગ્રહાલય | જામનગર શહેર | સ્થાનિક ઇતિહાસ, પુરાતત્વીય વસ્તુઓ અને નવાનગરની વિરાસત સમજવા માટેનું સ્થળ. |
| ૧૦ | સોલેરિયમ | જામનગર શહેર | સૂર્યપ્રકાશ આધારિત સારવાર પદ્ધતિ માટે સ્થાપિત ઐતિહાસિક મકાન, જેની સ્થાપના ૧૯૩૩માં થઈ હતી. |
| ૧૧ | કાશી વિશ્વનાથ મંદિર | જામનગર શહેર | શહેરના જાણીતા ધાર્મિક સ્થળોમાંનું એક. |
| ૧૨ | નાગનાથ મહાદેવ મંદિર | નાગેશ્વર વિસ્તાર, જામનગર | પ્રાચીન ધાર્મિક પરંપરા સાથે જોડાયેલું શિવમંદિર. |
સ્રોત: જામનગર જિલ્લા પ્રવાસન પોર્ટલ અને Places of Interest
મરીન નેશનલ પાર્ક અને ખીજડિયા વેટલેન્ડની ખાસિયતો
જામનગરનું કુદરતી મહત્વ માત્ર દરિયાકિનારા સુધી સીમિત નથી. અહીંના દરિયાઈ ટાપુઓ, પરવાળાના ખડકો, મેન્ગ્રોવ અને વેટલેન્ડ અનેક જીવસૃષ્ટિ માટે નિવાસસ્થાન પૂરું પાડે છે.
| વિગત | મરીન નેશનલ પાર્ક – પીરોટન | ખીજડિયા પક્ષી અભયારણ્ય |
|---|---|---|
| પ્રકાર | દરિયાઈ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને અભયારણ્ય | વેટલેન્ડ અને પક્ષી અભયારણ્ય |
| સ્થાન | કચ્છના અખાતમાં પીરોટન ટાપુ | જામનગરથી આશરે ૧૦ કિમી ઉત્તર-પૂર્વમાં |
| મહત્વપૂર્ણ વર્ષ | અભયારણ્ય – ૧૯૮૦; રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન – ૧૯૮૨ | સ્થાનાંતરિત પક્ષીઓ માટે મહત્વનું વેટલેન્ડ |
| કુદરતી નિવાસસ્થાન | પરવાળાના ખડકો, દરિયાઈ ઘાસ, ટાપુઓ અને જ્વાર-ભાટાના પટ્ટા | મીઠાં પાણીનાં તળાવો, ખારા કાદવવાળા પટ્ટા અને મેન્ગ્રોવ |
| વિશેષ જીવસૃષ્ટિ | દરિયાઈ માછલીઓ, સ્ટારફિશ, ઓક્ટોપસ, કાચબા અને અન્ય દરિયાઈ જીવ | સ્થાનિક તથા સ્થળાંતરિત જળચર પક્ષીઓ |
| મુલાકાત માટેની નોંધ | ઓક્ટોબરથી માર્ચનો સમય અનુકૂળ ગણાય છે. બોટની વ્યવસ્થા જરૂરી છે. | પક્ષી નિરીક્ષણ માટે શિયાળાની ઋતુ ખાસ ઉપયોગી છે. |
સત્તાવાર વિગતો: Marine National Park – Pirotan | Khijadia Bird Sanctuary
જામનગરની આર્થિક ઓળખ: પિત્તળ ઉદ્યોગ, રિફાઇનરી અને દરિયાઈ વેપાર
જામનગરનું અર્થતંત્ર ખેતી અને પશુપાલન ઉપરાંત પિત્તળના ઘટકોના ઉત્પાદન, તેલ મિલો, રિફાઇનરી અને બંદર આધારિત પ્રવૃત્તિઓથી પણ આગળ વધ્યું છે.
| આર્થિક ક્ષેત્ર | મુખ્ય વિસ્તાર | સ્થાનિક મહત્વ |
|---|---|---|
| પિત્તળના ભાગોનો ઉદ્યોગ | જામનગર શહેર અને ઔદ્યોગિક વિસ્તારો | વાલ્વ, ફિટિંગ્સ, ઇલેક્ટ્રિકલ ઘટકો અને વિવિધ મશીનરી માટેના પિત્તળના પાર્ટ્સનું ઉત્પાદન. |
| તેલ રિફાઇનરી અને પેટ્રોકેમિકલ | મોટી ખાવડી અને સિક્કા તરફનો ઔદ્યોગિક પટ્ટો | ઊર્જા, પેટ્રોલિયમ અને તેની સાથે સંકળાયેલી સહાયક ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ. |
| તેલ મિલો | જામનગર અને ગ્રામ્ય વેપારી કેન્દ્રો | મગફળી જેવા તેલીબિયાંના પ્રોસેસિંગ અને સ્થાનિક કૃષિ વેપાર સાથે જોડાણ. |
| માછીમારી અને બંદર પ્રવૃત્તિ | બેડી, રોઝી, સિક્કા, જોડીયા | માછીમારી, માછલીના ઉતરાણ કેન્દ્રો અને માલવાહક દરિયાઈ વ્યવહાર. |
| ખેતી | કાલાવડ, લાલપુર, જામજોધપુર અને અન્ય ગ્રામ્ય વિસ્તારો | મગફળી, કપાસ, ઘઉં, બાજરી અને એરંડા જેવા પાકોનું ઉત્પાદન. |
| પશુપાલન | ગ્રામ્ય અને ખેતી આધારિત વિસ્તારો | દૂધ ઉત્પાદન અને પશુ આધારિત ગ્રામ્ય રોજગાર. |
જામનગર જિલ્લામાં ઉગાડવામાં આવતા મુખ્ય કૃષિ પાક
જિલ્લાની ગ્રામ્ય અર્થવ્યવસ્થામાં જમીન, વરસાદ અને સ્થાનિક બજારની સ્થિતિ પ્રમાણે વિવિધ પાકોનું ઉત્પાદન થાય છે.
| ક્રમ | પાક | પ્રકાર | સ્થાનિક ઉપયોગ |
|---|---|---|---|
| ૧ | મગફળી | તેલીબિયાં | તેલ ઉત્પાદન અને કૃષિ વેપાર |
| ૨ | કપાસ | રોકડિયા પાક | કાપડ અને ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગ માટે કાચો માલ |
| ૩ | ઘઉં | અનાજ પાક | સ્થાનિક ખાદ્ય જરૂરિયાત |
| ૪ | બાજરી | અનાજ પાક | સૌરાષ્ટ્રના સ્થાનિક આહારનો મહત્વનો ભાગ |
| ૫ | એરંડા | તેલીબિયાં / ઔદ્યોગિક પાક | કૃષિ અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગ |
જામનગર સુધી પહોંચવાના માર્ગ: એરપોર્ટ, રેલવે અને રોડ
જામનગર શહેર અને જિલ્લાનાં મુખ્ય નગરો માર્ગ, રેલવે અને હવાઈ સેવાઓ દ્વારા ગુજરાતના અન્ય વિસ્તારો સાથે જોડાયેલા છે. દરિયાઈ પરિવહન માટે બંદરોનું પણ મહત્વ છે.
| માધ્યમ | મુખ્ય કેન્દ્ર | ઉપયોગી માહિતી |
|---|---|---|
| હવાઈ માર્ગ | જામનગર એરપોર્ટ (JGA) | જામનગર શહેર અને આસપાસના વિસ્તાર માટેનું હવાઈ મથક. ફ્લાઇટના સમય અને ઉપલબ્ધતા માટે એરલાઇનની માહિતી તપાસવી. |
| રેલવે | જામનગર રેલવે સ્ટેશન | જામનગર શહેરનું મુખ્ય રેલવે સ્ટેશન. મુસાફરી પહેલાં સમયપત્રક અને ટ્રેનની ઉપલબ્ધતા તપાસવી. |
| રેલવે | ધ્રોલ, કાલાવડ અને જામજોધપુર તરફનાં સ્ટેશનો | જિલ્લાના વિવિધ વિસ્તારોને સ્થાનિક અને પ્રાદેશિક રેલવે નેટવર્ક સાથે જોડે છે. |
| રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ | જામનગર સાથે જોડાતા મુખ્ય રાષ્ટ્રીય માર્ગો | રાજકોટ, દ્વારકા અને અન્ય સૌરાષ્ટ્રના નગરો તરફના માર્ગ પ્રવાસ માટે ઉપયોગી. |
| રાજ્ય માર્ગ | જામનગર–ધ્રોલ, જામનગર–કાલાવડ, જામનગર–લાલપુર | તાલુકા મથકો અને ગ્રામ્ય વિસ્તારો વચ્ચેનું માર્ગ જોડાણ. |
| દરિયાઈ માર્ગ | બેડી, રોઝી અને સિક્કા બંદર | માલસામાનની હેરફેર, દરિયાઈ વેપાર અને માછીમારી માટે ઉપયોગી. |
જામનગર જિલ્લાની આસપાસ આવેલા વિસ્તારો અને સરહદો
જામનગર જિલ્લાનું સ્થાન સમજવા માટે ઉત્તર, દક્ષિણ, પૂર્વ અને પશ્ચિમ તરફના મુખ્ય ભૌગોલિક પડોશીઓનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.
| દિશા | પડોશી વિસ્તાર | ભૌગોલિક ઓળખ |
|---|---|---|
| ઉત્તર | કચ્છનો અખાત | દરિયાકાંઠો, ટાપુઓ, બંદરો અને દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ. |
| પશ્ચિમ | દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો | સૌરાષ્ટ્રનો પશ્ચિમ દરિયાકાંઠાનો પ્રદેશ. |
| પૂર્વ | રાજકોટ જિલ્લો | સૌરાષ્ટ્રના આંતરિક ભૂમિભાગ તરફનું જોડાણ. |
| દક્ષિણ | પોરબંદર જિલ્લો | દક્ષિણ સૌરાષ્ટ્રના ગ્રામ્ય અને દરિયાઈ વિસ્તારો તરફનું જોડાણ. |
જામનગર જિલ્લા વિશે વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
જિલ્લા નકશો, તાલુકા, સરકારી કચેરી અને પ્રવાસન સ્થળો સંબંધિત સામાન્ય પ્રશ્નોના જવાબ.
જામનગર જિલ્લામાં કુલ કેટલા તાલુકા છે?
હાલના જિલ્લા પોર્ટલના Sub-Division અને Taluka વિભાગમાં જામનગર શહેર, જામનગર ગ્રામ્ય, કાલાવડ, ધ્રોલ, જોડીયા, લાલપુર અને જામજોધપુર એમ કુલ ૭ વહીવટી તાલુકા એકમો દર્શાવાય છે.
જામનગર જિલ્લામાં કેટલા મહેસૂલી પ્રાંત છે?
જિલ્લા વહીવટી પોર્ટલ મુજબ જામનગર શહેર, જામનગર ગ્રામ્ય, ધ્રોલ અને લાલપુર એમ કુલ ચાર પ્રાંત કચેરીઓ છે.
જામનગર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક કયું છે?
જામનગર શહેર જિલ્લાનું મુખ્ય વહીવટી મથક છે.
જામનગર જિલ્લાનો વિસ્તાર કેટલો છે?
જામનગર જિલ્લા સરકારના “District at a Glance” પેજમાં વિસ્તાર ૫,૮૪૬ ચોરસ કિમી દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
જામનગર જિલ્લાની વસ્તી કેટલી છે?
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ જામનગર જિલ્લાની વસ્તી ૧૩,૮૯,૨૮૩ હતી. આ જૂનો Census આંકડો છે, વર્તમાન વસ્તીનો અંદાજ નથી.
જામનગર જિલ્લાની મુખ્ય નદીઓ કઈ છે?
રંગમતી, નાગમતી, આજી, ઉંડ, વર્તુ, રૂપારેલ, ફુલઝર અને વેણુ જિલ્લા પોર્ટલમાં દર્શાવેલી મુખ્ય નદીઓ છે.
જામનગરનો PIN કોડ કેટલો છે?
જામનગર હેડ પોસ્ટ ઓફિસનો PIN કોડ ૩૬૧૦૦૧ છે. અન્ય વિસ્તારો અને ગામોના PIN કોડ અલગ હોઈ શકે છે.
જામનગરનું જૂનું નામ શું હતું?
જામનગરનું ઐતિહાસિક નામ નવાનગર હતું. ઈ.સ. ૧૫૪૦માં જામ રાવળે આ નગરની સ્થાપના કરી હતી.
પીરોટન ટાપુ ક્યાં આવેલો છે?
પીરોટન ટાપુ કચ્છના અખાતમાં આવેલા મરીન નેશનલ પાર્કનો ભાગ છે. બેડી બંદરથી બોટ દ્વારા ત્યાં પહોંચી શકાય છે.
ખીજડિયા પક્ષી અભયારણ્ય જામનગરથી કેટલું દૂર છે?
જિલ્લા પ્રવાસન પોર્ટલ મુજબ ખીજડિયા પક્ષી અભયારણ્ય જામનગર શહેરથી આશરે ૧૦ કિમી ઉત્તર-પૂર્વમાં આવેલું છે.
જામનગર જિલ્લો શા માટે જાણીતો છે?
જામનગર ઐતિહાસિક નવાનગર, લખોટા તળાવ, બાલા હનુમાન મંદિર, પિત્તળના ભાગોના ઉદ્યોગ, રિફાઇનરી, દરિયાઈ બંદરો અને મરીન નેશનલ પાર્ક માટે ઓળખાય છે.
જામનગર જિલ્લાનો RTO કોડ કયો છે?
જામનગર માટે વાહન નોંધણીનો કોડ GJ-10 તરીકે ઓળખાય છે. વાહન સંબંધિત સત્તાવાર કામ માટે સંબંધિત RTO કચેરીની તાજી માહિતી તપાસવી.
જામનગર જિલ્લા માહિતી માટે સત્તાવાર સંદર્ભો
આ પેજમાં આપેલી વહીવટી, વસ્તી, પોસ્ટલ, પ્રવાસન અને ભૌગોલિક માહિતી તૈયાર કરવા માટે સરકારી અને સંસ્થાકીય સ્ત્રોતોનો સંદર્ભ લેવામાં આવ્યો છે.
- જામનગર જિલ્લા કલેક્ટર કચેરી – સત્તાવાર પોર્ટલ
- જામનગર – District at a Glance
- જામનગર – Sub-Division અને તાલુકા
- મામલતદાર કચેરીઓ અને તાલુકા સંપર્ક
- તાલુકાવાર ગ્રામ પંચાયત યાદી
- જામનગર જિલ્લાનો ઇતિહાસ અને ભૌગોલિક ઓળખ
- જિલ્લા પ્રવાસન સ્થળો
- ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક સ્થળો
- India Post – પોસ્ટ ઓફિસ અને PIN કોડ યાદી
- GSDMA – જામનગર જિલ્લા આપત્તિ વ્યવસ્થાપન યોજના
- ગુજરાત મહેસૂલ વિભાગ – જિલ્લા અને તાલુકા નકશા
સંપાદકીય નોંધ: જિલ્લાની વહીવટી હદ, તાલુકા એકમો, પોસ્ટલ કોડ, સરકારી કચેરીઓના સંપર્ક નંબર અને પ્રવાસન સ્થળોની મુલાકાત અંગેની માહિતી સમયાંતરે બદલાઈ શકે છે. સત્તાવાર કામકાજ પહેલાં સંબંધિત સરકારી પોર્ટલ પર નવીનતમ વિગતો ચકાસવી.