મંદિરો માટે જાણીતો જિલ્લો

બોટાદ જિલ્લાનો નકશો અને જરૂરી માહિતી

સાળંગપુરના શ્રી કષ્ટભંજનદેવ હનુમાનજી, ગઢડાનું પવિત્ર સ્વામિનારાયણ તીર્થ, રાણપુરનો ઐતિહાસિક કિલ્લો, ઘેલો-સુખભાદર નદીનો પટ્ટો અને ૪ તાલુકાઓની વહીવટી રૂપરેખા.

૪વહીવટી તાલુકા એકમો
૨પ્રાંત / મહેસૂલી ઉપવિભાગ
૧૮૦+મહેસૂલી ગામો
GJ-33બોટાદ RTO પાસિંગ કોડ
GEOGRAPHIC VIEW

બોટાદ જિલ્લાનો ભૌગોલિક નકશો

જિલ્લાની બાહ્ય સરહદ સાથે મુખ્ય મથક બોટાદ, ૪ તાલુકા મથકો અને મુખ્ય યાત્રાધામોનાં ભૌગોલિક સંદર્ભ-બિંદુઓ.

બોટાદ જિલ્લાનો નકશો તૈયાર થઈ રહ્યો છે…
TALUKA BOUNDARY REFERENCE

બોટાદ નકશામાં તાલુકાઓનું સ્થાન

સૌરાષ્ટ્ર અને મધ્ય ગુજરાત (ભાલ-ઝાલાવાડ-ગોહિલવાડ)ના સંગમ સ્થાને અમદાવાદ, ભાવનગર, અમરેલી, રાજકોટ અને સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાની વચ્ચે આવેલા બોટાદ જિલ્લાનું ભૌગોલિક સ્થાન સમજવા માટે આ સંદર્ભ નકશો ઉપયોગી છે.

ગુજરાતના નકશામાં સૌરાષ્ટ્રના પૂર્વ પ્રવેશદ્વાર બોટાદ જિલ્લાનું ભૌગોલિક સ્થાન દર્શાવતો સંદર્ભ નકશો
DISTRICT PROFILE

બોટાદ જિલ્લાની ભૂગોળ અને વિશે જાણવા જેવું

સૌરાષ્ટ્રના ગોહિલવાડ, ઝાલાવાડ અને પાંચાળ પ્રદેશની સંસ્કૃતિનો ત્રિવેણી સંગમ ધરાવતો બોટાદ જિલ્લો પોતાની આધ્યાત્મિક ચેતના, સાહિત્યિક વારસા અને કપાસ-હીરાના વેપાર માટે જાણીતો છે. ૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૩ના રોજ સ્વાતંત્ર્ય પર્વના દિવસે ભાવનગર જિલ્લાના બે તાલુકાઓ (બોટાદ અને ગઢડા) તથા અમદાવાદ જિલ્લાના બે તાલુકાઓ (બરવાળા અને રાણપુર) ને જોડીને બોટાદને સ્વતંત્ર જિલ્લા તરીકે અસ્તિત્વમાં લાવવામાં આવ્યો હતો. ઉતાવળી નદીના કાંઠે વસેલું બોટાદ શહેર આ જિલ્લાનું મુખ્ય વહીવટી અને વેપારી મથક છે.

ભૌગોલિક નકશા પર નજર કરીએ તો બોટાદ જિલ્લો કોઈ દરિયાકિનારો ધરાવતો નથી (Landlocked District). જિલ્લાના પશ્ચિમ અને દક્ષિણ-પશ્ચિમ ભાગમાં (ગઢડા અને બોટાદનો પશ્ચિમ પટ્ટો) માળવા અને પાંચાળની નીચી પથરાળ ટેકરીઓ તથા કાળી-મધ્યમ જમીન જોવા મળે છે; જ્યારે પૂર્વ અને ઉત્તર-પૂર્વ તરફ (બરવાળા અને રાણપુર તાલુકો) સુખભાદર, ઘેલો અને ઉતાવળી નદીના કાંપથી બનેલા સપાટ મેદાનો આવેલા છે, જે અમદાવાદના ભાલ પ્રદેશ સાથે ભળી જાય છે.

01 / QUICK REFERENCE

બોટાદ જિલ્લાની મુખ્ય વહીવટી અને ભૌગોલિક વિગતો

બોટાદ જિલ્લા કલેક્ટર પોર્ટલ, જિલ્લા પંચાયત બોટાદ અને રાજ્ય આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અહેવાલોના આધારે સંકલિત પ્રાથમિક રૂપરેખા.

બોટાદ જિલ્લાનો સંક્ષિપ્ત પરિચય
જિલ્લાનું નામબોટાદ (ઐતિહાસિક સંદર્ભ: વોટપદ્રક)
જિલ્લાનું મુખ્ય મથકબોટાદ શહેર
જિલ્લાની સ્થાપના૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૩ (ભાવનગર અને અમદાવાદ જિલ્લામાંથી વિભાજન)
રાજ્યમાં ભૌગોલિક સ્થાનપૂર્વ સૌરાષ્ટ્ર (ગોહિલવાડ અને ભાલ પ્રદેશની સરહદ)
કુલ ભૌગોલિક વિસ્તાર૨,૫૬૪ ચોરસ કિમી (આશરે)
કુલ તાલુકાઓ૪ તાલુકા (બોટાદ, ગઢડા, બરવાળા અને રાણપુર)
પ્રાંત / મહેસૂલી ઉપવિભાગ૨ (બોટાદ પ્રાંત અને બરવાળા પ્રાંત)
ગામો અને પંચાયતો૧૮૨+ મહેસૂલી ગામો અને ૧૭૮ ગ્રામ પંચાયતો
નગરપાલિકાઓ૩ (બોટાદ, ગઢડા અને બરવાળા નગરપાલિકા)
મુખ્ય નદીઓઘેલો, સુખભાદર, કાળુભાર, ઉતાવળી, ગોમા અને કેરી
RTO પાસિંગ કોડGJ-33 (બોટાદ RTO)
મુખ્ય PIN અને STD કોડબોટાદ PIN: ૩૬૪૭૧૦ (STD: ૦૨૮૪૯) | ગઢડા PIN: ૩૬૪૭૫૦ (STD: ૦૨૮૪૭)
મુખ્ય આર્થિક ક્ષેત્રોકપાસ (શંકર-૪/BT કોટન) અને જિનિંગ-પ્રેસિંગ ઉદ્યોગ, હીરા ઘસવાનો ઉદ્યોગ, ઘઉં-તલ-જીરુંની ખેતી અને ધાર્મિક પ્રવાસન
વહીવટી રચના અંગે નોંધ: ૨૦૧૩માં નવા ૭ જિલ્લાઓની રચના વખતે ભાવનગર જિલ્લામાંથી બોટાદ અને ગઢડા તાલુકા તથા અમદાવાદ જિલ્લામાંથી બરવાળા અને રાણપુર તાલુકા લઈને બોટાદ જિલ્લો બનાવવામાં આવ્યો હતો. વહીવટી સરળતા માટે બોટાદ શહેર અને બોટાદ ગ્રામ્ય માટે અલગ મામલતદાર કાર્યક્ષેત્રની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવી છે.
02 / ADMINISTRATIVE DIRECTORY

બોટાદ જિલ્લાના તમામ ૪ તાલુકા અને વહીવટી એકમો

બોટાદ જિલ્લાના ચારેય તાલુકાઓની યાદી, તેમનું મુખ્ય મથક અને જિલ્લાના નકશામાં તેમની ભૌગોલિક દિશા નીચે મુજબ છે.

બોટાદ જિલ્લાના ૪ તાલુકાઓની વહીવટી યાદી
ક્રમતાલુકાનું નામતાલુકા મથકજિલ્લામાં ભૌગોલિક દિશા અને ઓળખ
૦૧બોટાદબોટાદમધ્ય અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભાગ (જિલ્લાનું મુખ્ય વહીવટી મથક, મોટું રેલવે જંકશન, હીરા ઉદ્યોગ અને સૌરાષ્ટ્રનું અગ્રણી કપાસ APMC માર્કેટ યાર્ડ)
૦૨ગઢડા (ગઢડા સ્વામીના)ગઢડાદક્ષિણ અને દક્ષિણ-પશ્ચિમ ભાગ (ઘેલો નદીના કાંઠે વસેલું સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયનું મુખ્ય તીર્થધામ, ગોપીનાથજી મંદિર અને ભીમડાદ પંથક)
૦૩બરવાળાબરવાળાપૂર્વ અને દક્ષિણ-પૂર્વ ભાગ (ઉતાવળી નદી કાંઠો; વિશ્વપ્રસિદ્ધ યાત્રાધામ ‘સાળંગપુર’ અને કુંડળ ધામ આ તાલુકામાં આવેલા છે)
૦૪રાણપુરરાણપુરઉત્તર-પૂર્વ ભાગ (ભાદર-ગોમા સંગમ પર આવેલું ઐતિહાસિક કિલ્લા-નગર, ઝવેરચંદ મેઘાણીની ‘સૌરાષ્ટ્ર’ પત્રકારત્વ ભૂમિ અને ડેરી-એન્જિનિયરિંગ એકમો)

સ્રોત: બોટાદ જિલ્લા પોર્ટલ – Subdivisions & Talukas અને બોટાદ જિલ્લા પંચાયત પોર્ટલ.

03 / FIELD ADMINISTRATION

પ્રાંત કચેરીઓ (મહેસૂલી ઉપવિભાગો) અને કાર્યક્ષેત્ર

જિલ્લા કલેક્ટર કચેરી (બોટાદ) અને તાલુકા મામલતદાર કચેરીઓ વચ્ચે મહેસૂલી વહીવટ સરળ રાખવા માટે બોટાદ જિલ્લાને ૨ પ્રાંત ઉપવિભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યો છે.

બોટાદ જિલ્લાના ૨ મહેસૂલી પ્રાંત ઉપવિભાગો
ક્રમપ્રાંત / ઉપવિભાગસમાવિષ્ટ તાલુકાઓ
૧બોટાદ પ્રાંતબોટાદ (શહેર અને ગ્રામ્ય) અને ગઢડા તાલુકા (પશ્ચિમ અને દક્ષિણ વિભાગ)
૨બરવાળા પ્રાંતબરવાળા અને રાણપુર તાલુકા (પૂર્વ અને ઉત્તર-પૂર્વ વિભાગ)
વહીવટી નોંધ બોટાદ જિલ્લા સેવા સદન (કલેક્ટર કચેરી, જિલ્લા પંચાયત અને પોલીસ અધિક્ષક કચેરી) બોટાદ-ગઢડા રોડ પર ખસ રોડ નજીક વિકસાવવામાં આવેલા નવા વહીવટી સંકુલ ખાતે કાર્યરત છે.
04 / CENSUS REFERENCE

વસ્તી અને સામાજિક આંકડા – ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી

બોટાદ જિલ્લો ૨૦૧૩માં બન્યો હોવાથી નીચેના આંકડા ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી (Census 2011) મુજબના ચારેય તાલુકાઓ (બોટાદ, ગઢડા, બરવાળા અને રાણપુર) ની સંયુક્ત વસ્તીના સત્તાવાર સંકલન પર આધારિત છે.

બોટાદ જિલ્લાની વસ્તી – Census 2011 સંદર્ભ
કુલ વસ્તી (૪ તાલુકા સંયુક્ત)૬,૫૬,૦૦૫ (આશરે ૬.૫૬ લાખ)
પુરુષ વસ્તી૩,૩૯,૯૮૦ (આશરે)
સ્ત્રી વસ્તી૩,૧૬,૦૨૫ (આશરે)
ગ્રામ્ય વસ્તીનું પ્રમાણ૬૮.૫૦% (૪,૪૯,૦૦૦+ ગ્રામ્ય વસ્તી)
શહેરી વસ્તીનું પ્રમાણ૩૧.૫૦% (બોટાદ, ગઢડા, બરવાળા અને રાણપુર શહેરી વિસ્તાર)
વસ્તી ગીચતાદર ચોરસ કિમીએ ૨૫૬ વ્યક્તિઓ
કુલ સાક્ષરતા દર૬૭.૬૩% (આશરે)
લિંગાનુપાત (Sex Ratio)દર ૧,૦૦૦ પુરુષે ૯૩૦ સ્ત્રીઓ

નોંધ: ઉપરોક્ત આંકડા ૨૦૧૧ના સત્તાવાર સેન્સસ ડેટાના પુનર્ગઠન મુજબના છે; તેને વર્ષ ૨૦૨૬ની વર્તમાન અંદાજિત વસ્તી ન ગણવી.

05 / POSTAL DIRECTORY

બોટાદ જિલ્લાના મુખ્ય નગરોના PIN કોડ અને STD કોડ

ભાવનગર અને સુરેન્દ્રનગર પોસ્ટલ ડિવિઝન હેઠળ આવતા બોટાદ જિલ્લાના તમામ તાલુકા મથકો, યાત્રાધામો અને મુખ્ય ગામોના પિનકોડ તથા ટેલિફોન કોડ નીચે મુજબ છે.

તાલુકા મથકો અને મુખ્ય સ્થળોની PIN તથા STD કોડ યાદી
ક્રમનગર / તાલુકા મથકPIN કોડSTD કોડ
૧બોટાદ (મુખ્ય પોસ્ટ ઓફિસ)૩૬૪૭૧૦૦૨૮૪૯
૨ગઢડા (સ્વામીના)૩૬૪૭૫૦૦૨૮૪૭
૩બરવાળા૩૮૨૪૫૦૦૨૭૧૧
૪સાળંગપુર (હનુમાનજી ધામ)૩૮૨૪૫૧૦૨૭૧૧
૫રાણપુર૩૮૨૨૪૫૦૨૭૧૧
૬પાળિયાદ૩૬૪૭૨૦૦૨૮૪૯
૭ઢસા જંક્શન (ગઢડા તાલુકો)૩૬૪૭૩૦૦૨૮૪૭
૮લાઠીદડ૩૬૪૭૧૦૦૨૮૪૯
૯તુરખા૩૬૪૭૧૦૦૨૮૪૯
૧૦ઉગામેડી૩૬૪૭૬૫૦૨૮૪૭
૧૧ભીમડાદ૩૬૪૭૬૦૦૨૮૪૭
૧૨ખોપાળા૩૬૪૭૫૦૦૨૮૪૭

નોંધ: બરવાળા અને રાણપુર તાલુકા અગાઉ અમદાવાદ જિલ્લામાં હોવાથી તેમના PIN કોડ ‘૩૮૨xxx’ શ્રેણીમાં આવે છે, જ્યારે બોટાદ અને ગઢડાના PIN કોડ ‘૩૬૪xxx’ શ્રેણીમાં છે.

સ્રોત: બોટાદ જિલ્લા પોર્ટલ – STD & PIN Codes.

06 / LAND & WATER

બોટાદ જિલ્લાની નદીપ્રણાલી, કૃષ્ણસાગર તળાવ અને જળાશયો

પાંચાળની ટેકરીઓમાંથી નીકળીને પૂર્વ તરફ ખંભાતના અખાત (ભાલ પ્રદેશ) તરફ વહેતી મોસમી નદીઓ અને સૌની યોજના (SAUNI Yojana) હેઠળ ભરાતા જળાશયો બોટાદ જિલ્લાના જળમાળખાનો મુખ્ય આધાર છે.

બોટાદ જિલ્લાની મુખ્ય નદીઓ અને સિંચાઈ યોજનાઓ
નદી / જળાશયપસાર થતો વિસ્તારભૌગોલિક અને ધાર્મિક મહત્વ
ઘેલો નદી (ઘેલા નદી)ગઢડા તાલુકોફૂલઝર ડુંગર (જસદણ) પાસેથી નીકળી ગઢડા શહેર પાસેથી વહે છે; ભગવાન સ્વામિનારાયણે આ નદીમાં અનેકવાર સ્નાન કર્યું હોવાથી સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયમાં તે ગંગા સમાન પવિત્ર ગણાય છે (ઘેલા સોમનાથ અને ગઢડા પાસે ગોમા ડેમ/જળાશય).
સુખભાદર નદીરાણપુર અને બરવાળા તાલુકોચોટીલાના ડુંગરોમાંથી નીકળી રાણપુર શહેર પાસેથી વહે છે અને ખંભાતના અખાતને મળે છે; તેના પર ‘સુખભાદર ડેમ’ આવેલો છે.
કાળુભાર નદીગઢડા તાલુકાનો દક્ષિણ ભાગગઢડા તાલુકાના રાયપર પાસેથી નીકળી ભાવનગર-વલભીપુર તરફ વહેતી મહત્વની નદી, જેના પર કાળુભાર સિંચાઈ યોજના આવેલી છે.
ઉતાવળી નદીબોટાદ અને બરવાળા તાલુકોજિલ્લાનું મુખ્ય મથક બોટાદ અને બરવાળા નગર આ નદીના કાંઠે વસેલા છે.
ગોમા અને કેરી નદીરાણપુર, બોટાદ અને ગઢડા પંથકગોમા નદી પાળિયાદ પાસેથી વહીને રાણપુર નજીક સુખભાદર નદીને મળે છે; તેના પર ‘ગોમા ડેમ’ આવેલો છે, જ્યારે કેરી નદી ગઢડા પંથકમાં વહે છે.
કૃષ્ણસાગર તળાવ (બોટાદ)બોટાદ શહેર નજીકભાવનગરના મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજીના સમયનું ઐતિહાસિક તળાવ (ગોરડકા ડેમ), જે સૌની યોજના હેઠળ નર્મદાના નીરથી જોડાયેલું છે.
ભીમડાદ અને ખાંભડા ડેમગઢડા અને બરવાળા પંથકસ્થાનિક કૃષિ સિંચાઈ અને પીવાના પાણી માટેના મહત્વના મધ્યમ જળાશયો.

સંદર્ભ: GSDMA – Botad District Disaster Management Plan અને બોટાદ જિલ્લા સત્તાવાર પોર્ટલ.

07 / PLACES & HERITAGE

બોટાદ જિલ્લાના વિશ્વપ્રસિદ્ધ યાત્રાધામો, ઐતિહાસિક સ્થાનો અને મુખ્ય ગામો

સાળંગપુરના કષ્ટભંજનદેવ હનુમાનજી અને ગઢડાના ગોપીનાથજી મંદિરથી લઈને પાળિયાદની વિસામણ બાપુની જગ્યા, કુંડળ ધામ અને રાણપુરના કિલ્લા સુધીના મુખ્ય સ્થળોની યાદી નીચે પ્રમાણે છે.

બોટાદ જિલ્લાના મુખ્ય ધાર્મિક, ઐતિહાસિક અને મહત્વના ગામો
ક્રમસ્થળ / ગામતાલુકોશા માટે જાણીતું છે? (વિશેષતા)
૧સાળંગપુર (શ્રી કષ્ટભંજનદેવ હનુમાનજી મંદિર)બરવાળાસદ્ગુરુ ગોપાળાનંદ સ્વામી દ્વારા સ્થાપિત વિશ્વપ્રસિદ્ધ કષ્ટભંજનદેવ હનુમાનજીનું ધામ, ૫૪ ફૂટ ઊંચી ‘કિંગ ઓફ સાળંગપુર’ પ્રતિમા, BAPS સ્વામિનારાયણ મંદિર અને એશિયાનું સૌથી મોટું ભોજનાલય.
૨ગઢડા (શ્રી ગોપીનાથજી દેવ અને BAPS મંદિર)ગઢડાભગવાન સ્વામિનારાયણ જ્યાં દાદા ખાચરના દરબારમાં ૨૯ વર્ષ રહ્યા હતા તે પવિત્ર તીર્થ, ૧૮૨૮માં બંધાયેલું ગોપીનાથજી મંદિર, લક્ષ્મીવાડી અને ઘેલો નદીના કાંઠે આરસનું ભવ્ય BAPS મંદિર.
૩કુંડળ ધામ (સ્વામિનારાયણ મંદિર)બરવાળાસાળંગપુર નજીક ઉતાવળી નદીના કાંઠે આવેલું રમણીય કુંડળ ધામ સ્વામિનારાયણ મંદિર, કુદરતી વનરાજી અને સાંસ્કૃતિક પ્રદર્શન.
૪પાળિયાદ (શ્રી વિસામણ બાપુની જગ્યા)બોટાદપાંચાળ પંથકના સમર્થ સંત શ્રી ઉન્નડ બાપુ અને શ્રી વિસામણ બાપુની પવિત્ર સમાધિ જગ્યા, ગોમા નદીનો કાંઠો અને અન્નક્ષેત્રની અખંડ પરંપરા.
૫રાણપુર (ઐતિહાસિક કિલ્લો અને મેઘાણી સ્મૃતિ)રાણપુર૧૪મી સદીમાં રાણોજી ગોહિલે વસાવેલું નગર, ભાદર-ગોમા નદીના સંગમ પર આવેલો ઐતિહાસિક કિલ્લો અને જ્યાંથી અમૃતલાલ શેઠ તથા ઝવેરચંદ મેઘાણીએ ‘સૌરાષ્ટ્ર’ અને ‘ફૂલછાબ’ અખબાર ચલાવ્યું હતું તે પ્રેસ.
૬ભીમનાથ મહાદેવ (સરહદી તીર્થ)બરવાળા સરહદબરવાળા-ધંધુકા સરહદ પર લીલકા નદી કાંઠે પાંડવકાલીન પૌરાણિક ભીમનાથ મહાદેવ મંદિર અને શ્રાવણ માસનો ભાતીગળ મેળો.
૭બોટાદ (કવિ બોટાદકર અને મેઘાણીની ભૂમિ)બોટાદ“જનનીની જોડ સખી! નહિ જડે રે લોલ” ના રચયિતા કવિ દામોદર ખુશાલદાસ બોટાદકરની જન્મભૂમિ અને ઝવેરચંદ મેઘાણીની કર્મભૂમિ.
૮ઢસા જંક્શનગઢડાગઢડા તાલુકાનું મોટું રેલવે જંકશન, હીરા-કપાસનું વેપારી બજાર અને સૌરાષ્ટ્રના મધ્ય માર્ગનું મહત્વનું કેન્દ્ર.
૯લાઠીદડ અને તુરખાબોટાદબોટાદ તાલુકાના વસ્તી અને કૃષિ ઉત્પાદનની દ્રષ્ટિએ સૌથી મોટા અને સમૃદ્ધ ગામો.
૧૦ભીમડાદ અને ઉગામેડીગઢડાગઢડા તાલુકાના અગ્રણી ગ્રામ્ય મથકો, જ્યાં કપાસ જિનિંગ, હીરા પॉलिशિંગ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ વિકસેલી છે.
૧૧ખોપાળા અને માંડવધારગઢડાસ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના ઐતિહાસિક પ્રસંગો સાથે જોડાયેલા અને કૃષિપ્રધાન મોટા ગામો.
૧૨કિનારા અને ખાંભડાબરવાળાબરવાળા તાલુકાના મહત્વના કૃષિ ગામો અને ખાંભડા જળાશય વિસ્તાર.
૧૩અણિયાળી અને જાળિયારાણપુરરાણપુર તાલુકાના મહત્વના ગ્રામ્ય કેન્દ્રો, જે ભાલિયા ઘઉં, કપાસ અને જીરુંના ઉત્પાદન માટે જાણીતા છે.
૧૪સરવા અને હડદડબોટાદબોટાદ તાલુકાના ઐતિહાસિક અને પશુપાલન-ખેતી સાથે સંકળાયેલા પ્રમુખ ગામો.

પ્રવાસન અને ધાર્મિક સ્થળોના સંદર્ભ માટે બોટાદ જિલ્લા પ્રવાસન પોર્ટલ તપાસવું.

08 / LOCAL ECONOMY

બોટાદની આર્થિક ઓળખ: ‘સફેદ સોનું’ (કપાસ), હીરા ઉદ્યોગ અને ધાર્મિક પ્રવાસન

બોટાદ જિલ્લાનું અર્થતંત્ર ત્રણ મુખ્ય પાયા પર ટકેલું છે: ગુજરાતનું અગ્રણી કપાસ માર્કેટ યાર્ડ અને જિનિંગ ઉદ્યોગ, ઘરે-ઘરે ચાલતો હીરા ઘસવાનો વ્યવસાય અને સાળંગપુર-ગઢડાનું વિશાળ ધાર્મિક પ્રવાસન.

બોટાદ જિલ્લાની મુખ્ય આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ
આર્થિક ક્ષેત્રમુખ્ય કેન્દ્રો અને વિસ્તારજિલ્લાના અર્થતંત્રમાં ભૂમિકા
કપાસ APMC અને જિનિંગ-પ્રેસિંગબોટાદ APMC, બરવાળા, રાણપુર, ગઢડાબોટાદ માર્કેટ યાર્ડ સમગ્ર સૌરાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં ‘કપાસના હબ’ તરીકે જાણીતું છે; જિલ્લામાં ડઝનબંધ કોટન જિનિંગ, પ્રેસિંગ અને કપાસિયા તેલ (Cottonseed Oil) મિલો આવેલી છે.
હીરા ઉદ્યોગ (Diamond Polishing)બોટાદ શહેર, ગઢડા, ઢસા અને મોટા ગામોસુરત અને ભાવનગર સાથે સીધું જોડાણ ધરાવતા સેંકડો નાના-મોટા હીરાના કારખાના હજારો રત્નકલાકારોને સ્થાનિક સ્તરે રોજગારી પૂરી પાડે છે.
ધાર્મિક પ્રવાસન અને હોસ્પિટાલિટીસાળંગપુર, ગઢડા, કુંડળ અને પાળિયાદદર વર્ષે કરોડો શ્રદ્ધાળુઓ સાળંગપુર હનુમાનજી અને ગઢડાની મુલાકાત લેતા હોવાથી હોટલ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને સ્થાનિક બજારોને મોટો વેગ મળ્યો છે.
કૃષિ પાકો (ઘઉં, જીરું, તલ, મગફળી)રાણપુર, બરવાળા, બોટાદ, ગઢડાકપાસ ઉપરાંત રાણપુર-બરવાળાના ભાલ પટ્ટામાં ભાલિયા ઘઉં અને ચણા, તથા ગઢડા-બોટાદમાં તલ, જીરું, મગફળી, જુવાર અને બાજરીની ખેતી.
એન્જિનિયરિંગ બેરિંગ્સ અને હસ્તકળારાણપુર અને બોટાદ GIDCરાણપુર ખાતે ટેક્સટાઇલ સ્પિન્ડલ/બેરિંગ્સ બનાવતા એન્જિનિયરિંગ એકમો અને બોટાદ-ગઢડામાં ધાર્મિક વાઘા-શણગાર તથા કાષ્ઠકળાનો ગૃહઉદ્યોગ.

નોંધ: બોટાદ APMC યાર્ડ ખાતે કપાસ ઉપરાંત સફેદ તલ, કાળા તલ અને જીરુંની પણ મોટા પાયે હરાજી અને નિકાસ થાય છે.

09 / CONNECTIVITY

બોટાદ જિલ્લાના પરિવહન માર્ગો: હાઇવે અને બોટાદ રેલવે જંક્શન

અમદાવાદથી ભાવનગર અને અમરેલી તરફ જતા મુખ્ય માર્ગો અને રેલવે લાઈનના કેન્દ્રમાં આવેલો હોવાથી બોટાદ જિલ્લો ઉત્તમ પરિવહન જોડાણ ધરાવે છે.

બોટાદ જિલ્લાનું માર્ગ અને રેલવે નેટવર્ક
પરિવહન માધ્યમમુખ્ય માર્ગ / જંક્શનજોડાણ અને મહત્વ
રાજ્ય ધોરીમાર્ગો (SH-1 / SH-36 / SH-39)ધંધુકા–બરવાળા–બોટાદ–ગઢડા અને બોટાદ–વિંછીયા–જસદણ–રાજકોટ માર્ગઅમદાવાદ (બગોદરા-ધંધુકા) થી સાળંગપુર, બોટાદ અને ગઢડા થઈને અમરેલી, ભાવનગર અને રાજકોટને જોડતા મુખ્ય ધોરીમાર્ગો.
રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ સંપર્ક (NH-51 / NH-751)ધંધુકા–બરવાળા–વલભીપુર–ભાવનગર કોરિડોરબરવાળા અને સાળંગપુરને અમદાવાદ-ધોલેરા એક્સપ્રેસવે તથા ભાવનગર સાથે ઝડપથી જોડતો માર્ગ.
રેલવે જંક્શન (પશ્ચિમ રેલવે)બોટાદ જંક્શન, ઢસા જંક્શન, રાણપુર અને નિંગાળાબોટાદ રેલવે જંક્શનથી ત્રણ દિશામાં બ્રોડગેજ લાઈન જાય છે: (૧) અમદાવાદ-ગાંધીગ્રામ (ગેજ કન્વર્ઝન બાદ ઇલેક્ટ્રિફાઇડ), (૨) સુરેન્દ્રનગર જંક્શન અને (૩) ભાવનગર ટર્મિનસ / વેરાવળ.
હવાઈ મથક (નજીકનું)ભાવનગર એરપોર્ટ અને અમદાવાદ એરપોર્ટ (SVPI)બોટાદથી ભાવનગર એરપોર્ટ આશરે ૯૨ કિમી (૧.૫ કલાક) અને અમદાવાદ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ આશરે ૧૫૫ કિમીના અંતરે છે.
રાજ્ય પરિવહન (GSRTC)બોટાદ, ગઢડા અને બરવાળા બસ સ્ટેન્ડસાળંગપુર અને ગઢડા યાત્રાધામને કારણે ગુજરાતના તમામ જિલ્લા મથકોથી બોટાદ માટે નિયમિત ST બસ સેવા ઉપલબ્ધ છે.

વધુ માહિતી: બોટાદ જિલ્લા પોર્ટલ – How to Reach.

10 / REGIONAL CONTEXT

બોટાદ જિલ્લાની ભૌગોલિક સરહદો (પડોશી ૫ જિલ્લાઓ)

બોટાદ જિલ્લો ગુજરાતના કુલ ૫ પડોશી જિલ્લાઓથી ઘેરાયેલો છે. નકશામાં તેની ચારેય દિશાના પડોશી જિલ્લાઓ નીચે મુજબ છે:

દિશાપડોશી જિલ્લો (નકશા લિંક)સરહદી તાલુકા અને ભૌગોલિક સીમા
ઉત્તર અને ઉત્તર-પશ્ચિમસુરેન્દ્રનગર જિલ્લોરાણપુર અને બોટાદ તાલુકાની ઉત્તર સરહદ સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના ચુડા અને સાયલા તાલુકાને સ્પર્શે છે.
પૂર્વ અને ઉત્તર-પૂર્વઅમદાવાદ જિલ્લોરાણપુર અને બરવાળા તાલુકાની પૂર્વ સીમા અમદાવાદ જિલ્લાના ધંધુકા તાલુકા (ભાલ પ્રદેશ) સાથે જોડાયેલી છે.
દક્ષિણ અને દક્ષિણ-પૂર્વભાવનગર જિલ્લોબરવાળા અને ગઢડા તાલુકાની દક્ષિણ સરહદ ભાવનગર જિલ્લાના વલભીપુર અને ઉમરાળા તાલુકાને અડે છે.
દક્ષિણ-પશ્ચિમઅમરેલી જિલ્લોગઢડા તાલુકાનો દક્ષિણ-પશ્ચિમ છેડો (ઢસા નજીક) અમરેલી જિલ્લાના લાઠી અને બાબરા તાલુકાને સ્પર્શે છે.
પશ્ચિમરાજકોટ જિલ્લોબોટાદ અને ગઢડા તાલુકાની પશ્ચિમ ડુંગરાળ સરહદ રાજકોટ જિલ્લાના વિંછીયા અને જસદણ તાલુકાને અડે છે.

જિલ્લાની મહેસૂલી સરહદો અને ગામોની હદના સત્તાવાર કામકાજ માટે જિલ્લા નિરીક્ષક જમીન દફતર (DILR Botad)ના નકશા માન્ય ગણાય છે.

11 / QUICK ANSWERS

બોટાદ જિલ્લાના નકશા અને સામાન્ય જ્ઞાન વિશે મહત્વના પ્રશ્નો (FAQs)

વાચકો અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નોના સંદર્ભસહિત જવાબો.

બોટાદ જિલ્લામાં કુલ કેટલા તાલુકા આવેલા છે?

બોટાદ જિલ્લામાં કુલ ૪ તાલુકાઓ આવેલા છે: બોટાદ, ગઢડા, બરવાળા અને રાણપુર.

બોટાદ જિલ્લો ક્યારે અને કયા બે જિલ્લામાંથી બનાવવામાં આવ્યો હતો?

૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૩ના રોજ ભાવનગર જિલ્લામાંથી બોટાદ અને ગઢડા તથા અમદાવાદ જિલ્લામાંથી બરવાળા અને રાણપુર તાલુકાઓને અલગ કરીને બોટાદ જિલ્લાની રચના કરવામાં આવી હતી.

પ્રખ્યાત યાત્રાધામ ‘સાળંગપુર’ (કષ્ટભંજનદેવ હનુમાનજી મંદિર) કયા જિલ્લા અને તાલુકામાં આવેલું છે?

સાળંગપુર હનુમાનજી ધામ બોટાદ જિલ્લાના બરવાળા તાલુકામાં (બોટાદ શહેરથી આશરે ૧૫ કિમી દૂર) આવેલું છે.

સ્વામિનારાયણ તીર્થધામ ‘ગઢડા’ કઈ નદીના કિનારે આવેલું છે?

ગઢડા (ગઢડા સ્વામીના) પવિત્ર ‘ઘેલો નદી’ (ઘેલા નદી) ના કિનારે વસેલું છે, જ્યારે બોટાદ અને બરવાળા ‘ઉતાવળી નદી’ના કાંઠે તથા રાણપુર ‘સુખભાદર-ગોમા નદી’ના કાંઠે આવેલું છે.

બોટાદ જિલ્લાની સરહદ કેટલા જિલ્લાઓને સ્પર્શે છે?

બોટાદ જિલ્લાની સરહદ કુલ ૫ જિલ્લાઓને (અમદાવાદ, ભાવનગર, અમરેલી, રાજકોટ અને સુરેન્દ્રનગર) સ્પર્શે છે.

બોટાદ જિલ્લાનો RTO કોડ અને બોટાદ શહેરનો PIN કોડ કયો છે?

બોટાદ જિલ્લાનો વાહન વ્યવહાર (RTO) કોડ GJ-33 છે અને બોટાદ શહેરનો મુખ્ય PIN કોડ ૩૬૪૭૧૦ છે.

માહિતી માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલા સત્તાવાર સંદર્ભો

આ પેજની વહીવટી, ભૌગોલિક અને આંકડાકીય વિગતો તૈયાર કરતી વખતે નીચેના સરકારી પોર્ટલ અને સંસ્થાકીય સ્ત્રોતોનો આધાર લેવામાં આવ્યો છે:

  1. કલેક્ટર કચેરી, બોટાદ – સત્તાવાર જિલ્લા પોર્ટલ
  2. બોટાદ જિલ્લા પોર્ટલ – પ્રાંત અને ૪ તાલુકાનું માળખું
  3. જિલ્લા પંચાયત બોટાદ – ગ્રામ્ય અને પંચાયત વિગતો
  4. બોટાદ જિલ્લા પોર્ટલ – સાળંગપુર, ગઢડા અને પ્રવાસન સ્થળો
  5. District Census Handbook (Bhavnagar & Ahmadabad) – Census of India 2011
  6. GSDMA – District Disaster Management Plan (Botad)

સંપાદકીય નોંધ: વહીવટી હદ, ગ્રામ પંચાયતોની સંખ્યા અને પોસ્ટલ કોડમાં સમયાંતરે સરકારી સુધારા થઈ શકે છે. સત્તાવાર કામકાજ માટે સંબંધિત સરકારી વિભાગની વેબસાઇટ ચકાસવી.

NAKSHOMAP.IN
Explore Maps & Weather 🗺️

Get useful maps, information, weather updates, temperature details & online tools directly on WhatsApp!

Join WhatsApp Channel →
✓ Free to Join   •   🔔 Get Useful Updates
NAKSHOMAP.IN

All Helpful Tools

રોજિંદા ઉપયોગ માટેના અમારા ઉપયોગી ટૂલ્સ અહીંથી સરળતાથી ઍક્સેસ કરો.

DISTANCE

City Distance Tool

01

ગુજરાતના વિવિધ શહેરો અને સ્થળો વચ્ચેનું અંદાજિત રોડ અંતર સરળતાથી જાણી શકો છો અને જરૂરી રૂટની માહિતી ઝડપી રીતે મેળવી શકો છો.

WEATHER

Gujarat Weather Map

02

ગુજરાતના વિવિધ વિસ્તારોનું હવામાન નકશા દ્વારા સરળતાથી જુઓ અને સ્થળ મુજબની હવામાન માહિતી ઝડપથી તપાસો.

LOCATION

My Live Location

03

નકશા પર તમારું વર્તમાન લોકેશન સરળતાથી જુઓ અને તમે હાલમાં ક્યાં સ્થાને છો તેની માહિતી ઝડપી રીતે મેળવી શકો છો.

Naksho Map
Logo