છોટા ઉદેપુર જિલ્લાનો નકશો અને માહિતી

વિંધ્ય અને સાતપુડાની ગિરિમાળા, ઓરસંગ-નર્મદા નદીપ્રણાલી, વિશ્વપ્રસિદ્ધ સંખેડા ફર્નિચર, રાઠવા પીઠોરા ચિત્રકળા અને ૬ તાલુકાઓની વહીવટી રૂપરેખા.

૬વહીવટી તાલુકા એકમો
૩પ્રાંત / મહેસૂલી ઉપવિભાગ
૮૯૦+મહેસૂલી ગામો
GJ-34છોટા ઉદેપુર RTO કોડ
GEOGRAPHIC VIEW

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાનો ભૌગોલિક નકશો

જિલ્લાની બાહ્ય સરહદ સાથે મુખ્ય મથક છોટા ઉદેપુર, તમામ ૬ તાલુકા મથકો અને મુખ્ય સ્થળોનાં ભૌગોલિક સંદર્ભ-બિંદુઓ.

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાનો નકશો તૈયાર થઈ રહ્યો છે…
TALUKA BOUNDARY REFERENCE

ગુજરાતના નકશામાં છોટા ઉદેપુર જિલ્લાનું સ્થાન

મધ્ય-પૂર્વ ગુજરાતમાં વડોદરા, પંચમહાલ, દાહોદ અને નર્મદા જિલ્લાની વચ્ચે તેમજ પૂર્વ-દક્ષિણ સરહદે મધ્ય પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા છોટા ઉદેપુર જિલ્લાનું સ્થાન સમજવા માટે આ સંદર્ભ નકશો ઉપયોગી છે.

ગુજરાતના નકશામાં પૂર્વ-મધ્ય ગુજરાતના છોટા ઉદેપુર જિલ્લાનું ભૌગોલિક સ્થાન દર્શાવતો સંદર્ભ નકશો
DISTRICT PROFILE

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાની ભૂગોળ અને નકશાનું મહત્વ

ઓરસંગ નદીના કાંઠે વસેલો અને ખનિજ સંપત્તિ તથા આદિવાસી લોકકળાથી સમૃદ્ધ છોટા ઉદેપુર જિલ્લો ગુજરાતના પૂર્વ-મધ્ય સરહદી પટ્ટાનું મહત્વનું વહીવટી કેન્દ્ર છે. ૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૩ના રોજ વડોદરા જિલ્લાના પૂર્વીય આદિજાતિ બહુલ તાલુકાઓને અલગ કરીને છોટા ઉદેપુરને ગુજરાતના ૨૮મા સ્વતંત્ર જિલ્લા તરીકે અસ્તિત્વમાં લાવવામાં આવ્યો હતો. આઝાદી પહેલાં આ પ્રદેશ ચૌહાણ રાજપૂત વંશના ‘છોટા ઉદેપુર રજવાડા’ તરીકે જાણીતો હતો, જેના ભવ્ય રાજમહેલો આજે પણ નગરની શોભા વધારે છે.

નકશાની દ્રષ્ટિએ છોટા ઉદેપુર જિલ્લો ભૌગોલિક રીતે અત્યંત વિશિષ્ટ સ્થાન ધરાવે છે—તે એકમાત્ર એવો જિલ્લો છે જેની સરહદ મધ્ય પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્ર એમ બંને પડોશી રાજ્યોને સ્પર્શે છે. જિલ્લાનો પશ્ચિમ ભાગ (સંખેડા અને બોડેલી) ઓરસંગ-હેરણ નદીના સપાટ કૃષિ મેદાનો ધરાવે છે, જ્યારે પૂર્વ અને દક્ષિણ ભાગ (જેતપુર પાવી, છોટા ઉદેપુર, કવાંટ અને નસવાડી) વિંધ્ય તથા સાતપુડાની ડુંગરાળ ટેકરીઓ, ગાઢ જંગલો અને નર્મદા નદીના કોતરોથી ઘેરાયેલો છે.

01 / QUICK REFERENCE

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાની મુખ્ય વહીવટી અને ભૌગોલિક વિગતો

છોટા ઉદેપુર જિલ્લા કલેક્ટર પોર્ટલ, જિલ્લા પંચાયત અને રાજ્ય આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અહેવાલોના આધારે સંકલિત પ્રાથમિક રૂપરેખા.

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાનો સંક્ષિપ્ત પરિચય
જિલ્લાનું નામછોટા ઉદેપુર (ઐતિહાસિક રજવાડું: છોટા ઉદેપુર)
જિલ્લાનું મુખ્ય મથકછોટા ઉદેપુર નગર
જિલ્લાની સ્થાપના૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૩ (વડોદરા જિલ્લામાંથી વિભાજન)
રાજ્યમાં ભૌગોલિક સ્થાનપૂર્વ-મધ્ય ગુજરાત (મધ્ય પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્ર સરહદી ત્રિભેટો)
કુલ ભૌગોલિક વિસ્તાર૩,૨૩૭ ચોરસ કિમી (આશરે)
કુલ તાલુકાઓ૬ તાલુકા (છોટા ઉદેપુર, જેતપુર પાવી, કવાંટ, નસવાડી, સંખેડા અને બોડેલી)
પ્રાંત / મહેસૂલી ઉપવિભાગ૩ (છોટા ઉદેપુર પ્રાંત, બોડેલી પ્રાંત અને નસવાડી-સંખેડા પ્રાંત)
ગામો અને પંચાયતો૮૯૦+ મહેસૂલી ગામો અને ૩૩૦+ ગ્રામ પંચાયતો
નગરપાલિકાઓ૧ (છોટા ઉદેપુર નગરપાલિકા; ઉપરાંત બોડેલી અને પાવી જેતપુર મોટા અર્ધ-શહેરી મથકો)
મુખ્ય નદીઓઓરસંગ, હેરણ, નર્મદા (દક્ષિણ સરહદ), સુખી, ભારજ, અશ્વિન અને કરા
RTO પાસિંગ કોડGJ-34 (છોટા ઉદેપુર RTO)
મુખ્ય PIN અને STD કોડછોટા ઉદેપુર PIN: ૩૯૧૧૬૫ (STD: ૦૨૬૬૯) | બોડેલી PIN: ૩૯૧૧૩૫
મુખ્ય આર્થિક ક્ષેત્રોખનિજ ઉત્ખનન (ડોલોમાઇટ, ફ્લોરસ્પાર, ગ્રેનાઇટ), કપાસ-મકાઈ-તુવેરની ખેતી, સંખેડા ફર્નિચર હસ્તકળા અને કૃષિ વેપાર
વહીવટી રચના અંગે નોંધ: ૨૦૧૩માં નવો જિલ્લો રચાયો ત્યારે અગાઉના વડોદરા જિલ્લાના ૫ તાલુકા (છોટા ઉદેપુર, જેતપુર પાવી, કવાંટ, નસવાડી અને સંખેડા) ઉપરાંત સંખેડા અને જેતપુર પાવીના ગામોને જોડીને ‘બોડેલી’ને નવા ૬ઠ્ઠા તાલુકા તરીકે અસ્તિત્વમાં લાવવામાં આવ્યો હતો.
02 / ADMINISTRATIVE DIRECTORY

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના તમામ ૬ તાલુકા અને વહીવટી એકમો

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના છએય તાલુકાઓની યાદી, તેમનું મુખ્ય મથક અને જિલ્લાના નકશામાં તેમની ભૌગોલિક દિશા નીચે મુજબ છે.

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના ૬ તાલુકાઓની વહીવટી યાદી
ક્રમતાલુકાનું નામતાલુકા મથકજિલ્લામાં ભૌગોલિક દિશા અને ઓળખ
૦૧છોટા ઉદેપુરછોટા ઉદેપુરઉત્તર-પૂર્વ ભાગ (ઓરસંગ નદી કાંઠે આવેલું જિલ્લાનું વહીવટી મથક, રાજમહેલો, ડોલોમાઇટ ખનિજ અને મધ્ય પ્રદેશ સરહદી પટ્ટો)
૦૨જેતપુર પાવીપાવી જેતપુરઉત્તર-મધ્ય ભાગ (ઓરસંગ અને સુખી નદીનો પટ્ટો, સુખી ડેમ, ઝંડ હનુમાન મંદિર અને પંચમહાલ-દાહોદ સરહદને સ્પર્શતો તાલુકો)
૦૩બોડેલીબોડેલીમધ્ય-પશ્ચિમ ભાગ (૨૦૧૩માં બનેલો તાલુકો; જિલ્લાનું સૌથી મોટું વેપારી, રેલવે અને હાઇવે જંકશન તથા કપાસ બજાર)
૦૪સંખેડાસંખેડાપશ્ચિમ ભાગ (ઓરસંગ કાંઠે વસેલું પ્રાચીન નગર, વિશ્વપ્રસિદ્ધ સંખેડા લાકડાનું ફર્નિચર અને વડોદરા સરહદ નજીકનો ફળદ્રુપ પટ્ટો)
૦૫નસવાડીનસવાડીદક્ષિણ-પશ્ચિમ ભાગ (અશ્વિન અને હેરણ નદી કાંઠો, તણખલા-કંડવા વિસ્તાર અને નર્મદા જિલ્લાની સરહદને અડીને આવેલો તાલુકો)
૦૬કવાંટકવાંટદક્ષિણ-પૂર્વ છેડો (સાતપુડાની ટેકરીઓ, હાફેશ્વર નર્મદા સંગમ, કડીપાણી ફ્લોરસ્પાર ખાણ અને પ્રખ્યાત કવાંટ ગેર મેળાનો પ્રદેશ)

સ્રોત: છોટા ઉદેપુર જિલ્લા પોર્ટલ – Subdivisions & Talukas અને છોટા ઉદેપુર જિલ્લા પંચાયત પોર્ટલ.

03 / FIELD ADMINISTRATION

પ્રાંત કચેરીઓ (મહેસૂલી ઉપવિભાગો) અને કાર્યક્ષેત્ર

ડુંગરાળ અને મેદાની તાલુકાઓ વચ્ચે મહેસૂલી કામગીરીનું સંકલન જાળવવા માટે છોટા ઉદેપુર જિલ્લાને ૩ પ્રાંત ઉપવિભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યો છે.

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના ૩ મહેસૂલી પ્રાંત ઉપવિભાગો
ક્રમપ્રાંત / ઉપવિભાગસમાવિષ્ટ તાલુકાઓ
૧છોટા ઉદેપુર પ્રાંતછોટા ઉદેપુર અને કવાંટ તાલુકા (પૂર્વ ડુંગરાળ અને સરહદી વિભાગ)
૨બોડેલી પ્રાંતબોડેલી અને જેતપુર પાવી તાલુકા (ઉત્તર-મધ્ય વિભાગ)
૩નસવાડી પ્રાંતનસવાડી અને સંખેડા તાલુકા (દક્ષિણ-પશ્ચિમ વિભાગ)
વહીવટી નોંધ છોટા ઉદેપુર જિલ્લો બંધારણની પાંચમી અનુસૂચિ હેઠળનો સંપૂર્ણ અનુસૂચિત જનજાતિ (Scheduled Area – PESA) જિલ્લો છે, જ્યાં આદિજાતિ વિકાસ યોજના હેઠળ ગ્રામસભાઓને વિશેષ સત્તાઓ મળેલી છે.
04 / CENSUS REFERENCE

વસ્તી અને સામાજિક આંકડા – ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી

નીચેના આંકડા ભારતની ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી (Census 2011) મુજબના છે (વડોદરામાંથી અલગ થયેલા ૬ તાલુકાઓના સંકલિત આંકડા). જિલ્લો મુખ્યત્વે ગ્રામ્ય અને આદિવાસી વસ્તી ધરાવે છે.

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાની વસ્તી – Census 2011 સત્તાવાર સંદર્ભ
કુલ વસ્તી (૨૦૧૧ મુજબ)૧૦,૭૧,૮૩૧
પુરુષ વસ્તી૫,૪૫,૨૮૮
સ્ત્રી વસ્તી૫,૨૬,૫૪૩
ગ્રામ્ય વસ્તીનું પ્રમાણ૯૨.૪૦% (ગુજરાતમાં સૌથી વધુ ગ્રામ્ય વસ્તી ટકાવારી ધરાવતા જિલ્લાઓમાં સમાવેશ)
શહેરી વસ્તીનું પ્રમાણ૭.૬૦% (છોટા ઉદેપુર, બોડેલી, પાવી જેતપુર, સંખેડા)
અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) પ્રમાણઆશરે ૭૮.૫% (રાઠવા, ભીલ, નાયકા, ધાનકા અને તડવી સમુદાય)
વસ્તી ગીચતા (Population Density)દર ચોરસ કિમીએ ૩૩૧ વ્યક્તિઓ
કુલ સાક્ષરતા દર૫૭.૮૦%
લિંગાનુપાત (Sex Ratio)દર ૧,૦૦૦ પુરુષે ૯૬૬ સ્ત્રીઓ (રાજ્યની સરેરાશ કરતાં ઘણો ઊંચો)

નોંધ: ઉપરોક્ત આંકડા ૨૦૧૧ના સત્તાવાર સેન્સસ હેન્ડબુક પરથી સંકલિત છે; તેને વર્ષ ૨૦૨૬ની વર્તમાન અંદાજિત વસ્તી ન ગણવી.

05 / POSTAL DIRECTORY

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના મુખ્ય નગરોના PIN કોડ અને STD કોડ

વડોદરા પૂર્વ પોસ્ટલ ડિવિઝન હેઠળ આવતા છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના તમામ ૬ તાલુકા મથકો અને મુખ્ય વેપારી કેન્દ્રોના પિનકોડ તથા ટેલિફોન કોડ નીચે મુજબ છે.

તાલુકા મથકો અને મુખ્ય નગરોની PIN તથા STD કોડ યાદી
ક્રમનગર / તાલુકા મથકPIN કોડSTD કોડ
૧છોટા ઉદેપુર (જિલ્લા મુખ્ય મથક)૩૯૧૧૬૫૦૨૬૬૯
૨તેજગઢ (છોટા ઉદેપુર તાલુકો)૩૯૧૧૫૬૦૨૬૬૯
૩રંગપુર (સાધલી / આશ્રમ વિસ્તાર)૩૯૧૧૬૮૦૨૬૬૯
૪બોડેલી૩૯૧૧૩૫૦૨૬૬૫
૫અલીપુરા (બોડેલી)૩૯૧૧૩૫૦૨૬૬૫
૬પાવી જેતપુર (જેતપુર પાવી)૩૯૧૧૬૦૦૨૬૬૪
૭કદવાલ (જેતપુર પાવી તાલુકો)૩૯૧૧૫૫૦૨૬૬૪
૮સંખેડા૩૯૧૧૪૫૦૨૬૬૫
૯બહાદરપુર (સંખેડા તાલુકો)૩૯૧૧૨૫૦૨૬૬૫
૧૦કવાંટ૩૯૧૧૭૦૦૨૬૬૯
૧૧કડીપાણી (કવાંટ તાલુકો)૩૯૧૧૭૫૦૨૬૬૯
૧૨નસવાડી૩૯૧૧૫૦૦૨૬૬૧

દરેક ગ્રામ્ય પોસ્ટ ઓફિસનો PIN કોડ (૩૯૧xxx શ્રેણીમાં) અલગ હોઈ શકે છે. ટપાલ કે કુરિયર મોકલતા પહેલાં ચોક્કસ કોડ ચકાસવો.

સ્રોત: છોટા ઉદેપુર જિલ્લા પોર્ટલ – STD & PIN Codes.

06 / LAND & WATER

છોટા ઉદેપુરની નદીપ્રણાલી, નર્મદા પ્રવેશદ્વાર (હાફેશ્વર) અને સુખી ડેમ

પવિત્ર નર્મદા નદી મધ્ય પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્રમાંથી વહીને છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના ‘હાફેશ્વર’ ખાતે ગુજરાતની ધરતી પર પ્રથમ પ્રવેશ કરે છે. આ ઉપરાંત ઓરસંગ અને હેરણ નદી જિલ્લાની જીવાદોરી છે.

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાની મુખ્ય નદીઓ અને સિંચાઈ યોજનાઓ
નદી / જળસ્રોતપસાર થતો વિસ્તારભૌગોલિક અને કૃષિ મહત્વ
નર્મદા નદી (હાફેશ્વર)કવાંટ અને નસવાડી તાલુકાની દક્ષિણ સરહદકવાંટ તાલુકાના હાફેશ્વર ખાતે ગુજરાતમાં પ્રવેશ; સરદાર સરોવર નર્મદા જળાશયનો બેકવોટર વિસ્તાર કવાંટ-નસવાડીના કાંઠાને સ્પર્શે છે.
ઓરસંગ નદીછોટા ઉદેપુર, પાવી જેતપુર, બોડેલી અને સંખેડામધ્ય પ્રદેશના અલીરાજપુર પંથકમાંથી નીકળી છોટા ઉદેપુર, બોડેલી અને સંખેડા થઈને ચાંદોદ પાસે નર્મદા નદીમાં ભળે છે (રેતી અને સિંચાઈનો મુખ્ય સ્રોત).
હેરણ નદીકવાંટ, બોડેલી, નસવાડી અને સંખેડાસાતપુડાની ટેકરીઓમાંથી નીકળી કવાંટ-નસવાડી-બોડેલી પંથકમાં વહે છે; તેના પર ‘રામી અને હેરણ’ સિંચાઈ બંધ આવેલા છે.
સુખી નદી અને સુખી ડેમજેતપુર પાવી તાલુકો (ખોસ / સગીયા)ઓરસંગ નદીની મુખ્ય સહાયક નદી; જેતપુર પાવી તાલુકામાં તેના પર બાંધવામાં આવેલો ‘સુખી ડેમ’ સમગ્ર વિસ્તારની ખેતી માટે વરદાનરૂપ છે.
અશ્વિન અને ભારજ નદીનસવાડી અને જેતપુર પાવીસ્થાનિક ડુંગરાળ વિસ્તારોમાંથી વહીને નર્મદા અને ઓરસંગ જળપ્રણાલીને મળતી સહાયક નદીઓ.

સંદર્ભ: GSDMA – Chhota Udepur District Disaster Management Plan અને છોટા ઉદેપુર જિલ્લા સત્તાવાર પોર્ટલ.

07 / PLACES & HERITAGE

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના રાજમહેલો, આદિવાસી મેળા, ધાર્મિક સ્થળો અને મુખ્ય ગામો

કુસુમ વિલાસ પેલેસ અને સંખેડાની ખરાદી કળાથી લઈને હાફેશ્વર મહાદેવ, ઝંડ હનુમાન, તેજગઢ આદિવાસી એકેડેમી અને રંગપુર આશ્રમ સુધીના મુખ્ય સ્થળોની યાદી નીચે પ્રમાણે છે.

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના મુખ્ય પ્રવાસન, ઐતિહાસિક, ધાર્મિક અને મહત્વના સ્થળો
ક્રમસ્થળ / ગામતાલુકોશા માટે જાણીતું છે? (વિશેષતા)
૧કુસુમ વિલાસ પેલેસ અને નાહર મહલછોટા ઉદેપુરછોટા ઉદેપુરના રાજવી પરિવાર દ્વારા ૨૦મી સદીની શરૂઆતમાં યુરોપિયન અને રાજપૂત શૈલીમાં નિર્મિત ભવ્ય રાજમહેલો અને ‘પ્રેમ ભવન’.
૨સંખેડા (લાખ-રંગીન ખરાદી ફર્નિચર)સંખેડાGI Tag પ્રાપ્ત વિશ્વવિખ્યાત ‘સંખેડા ફર્નિચર’ (સાગના લાકડા પર કુદરતી રંગો અને ટીન-ફોઇલની ચમકદાર કોતરણી) નું મુખ્ય કેન્દ્ર.
૩હાફેશ્વર (નર્મદા પ્રવેશદ્વાર અને શિવાલય)કવાંટનર્મદા નદી જ્યાં ગુજરાતમાં પ્રવેશે છે તે રમણીય ડુંગરાળ સ્થળ; સરદાર સરોવરના જળમાં ડૂબેલા પ્રાચીન હાફેશ્વર મહાદેવ મંદિરની સ્મૃતિ અને બોટિંગ.
૪કવાંટનો ગેર મેળો (Kavant Gher Fair)કવાંટહોળી-ધૂળેટી પછીના ત્રીજા કે પાંચમા દિવસે યોજાતો ગુજરાતનો સૌથી મોટો પરંપરાગત આદિવાસી નૃત્ય, વાદ્યો અને રંગોનો લોકમેળો.
૫ઝંડ હનુમાન મંદિર (Zand Hanuman)જેતપુર પાવીજાંબુઘોડા અભયારણ્યની સરહદે જંગલની વચ્ચે આવેલું ભીમ દ્વારા સ્થાપિત મનાતું અતિ પ્રાચીન અને વિશાળ હનુમાનજીનું મંદિર.
૬તેજગઢ (આદિવાસી એકેડેમી અને ‘વાચા’ મ્યુઝિયમ)છોટા ઉદેપુરભાષાવિદ્ ડૉ. ગણેશ દેવી દ્વારા સ્થાપિત આદિવાસી સંસ્કૃતિ, બોલીઓ અને ‘પીઠોરા’ ચિત્રકળાના સંશોધન માટેનું આંતરરાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર.
૭રંગપુર (આનંદ નિકેતન આશ્રમ)કવાંટ / છોટા ઉદેપુરગાંધીવાદી ચિંતક હરિવલ્લભ પરીખ દ્વારા ૧૯૪૯માં સ્થાપિત આશ્રમ અને લોક અદાલત તથા ગ્રામ્ય સ્વરાજ્યની ઐતિહાસિક કર્મભૂમિ.
૮કડીપાણી (ફ્લોરસ્પાર ખનિજ નગર)કવાંટએશિયાના સૌથી મોટા ફ્લોરસ્પાર (Fluorspar) ખનિજના ભંડારો અને GMDC ના ખનિજ શુદ્ધિકરણ પ્લાન્ટ માટે જાણીતું સ્થળ.
૯સુખી ડેમ (સગીયા / ખોસ)જેતપુર પાવીસુખી અને ભારજ નદીના સંગમ પર આવેલો વિશાળ બંધ અને ચોમાસામાં પ્રવાસીઓ માટેનું લોકપ્રિય કુદરતી સ્થળ.
૧૦તણખલા (Tanakhla)નસવાડીનસવાડી તાલુકાનું મોટું વેપારી અને શૈક્ષણિક ગામ, જે આસપાસના ડુંગરાળ ગામો માટે મુખ્ય બજાર છે.
૧૧બહાદરપુર (ઓરસંગ કાંઠો)સંખેડાઓરસંગ નદીના કિનારે આવેલું ઐતિહાસિક ગામ, જૂના કિલ્લાના અવશેષો અને વેપારી મથક.
૧૨કદવાલ (Kadval)જેતપુર પાવીજેતપુર પાવી તાલુકાના ઉત્તર ભાગનું મુખ્ય બજાર, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને પંચમહાલ સરહદ નજીકનું ગામ.
૧૩ચલામલી (Chalamali)બોડેલીબોડેલી-રાજપીપળા માર્ગ પર આવેલું મોટું ગામ, કૃષિ ઉત્પાદન અને શૈક્ષણિક કેન્દ્ર.
૧૪પાણેજ અને ઝોઝછોટા ઉદેપુરડોલોમાઇટ પથ્થરની ખાણો અને વનસંપદા ધરાવતા છોટા ઉદેપુર તાલુકાના મહત્વના ગ્રામ્ય મથકો.
૧૫લિંડા અને ડુંગરગામકવાંટનર્મદા સરહદ નજીક આવેલા પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય અને પરંપરાગત રાઠવા સંસ્કૃતિ ધરાવતા ગામો.
૧૬અલીપુરા (બોડેલી જંકશન)બોડેલીબોડેલી નગરનો મુખ્ય વિસ્તાર, જ્યાં કપાસ જીનિંગ મિલો અને મોટું APMC માર્કેટ યાર્ડ આવેલું છે.

પ્રવાસન અને હેરિટેજ સ્થળોના સંદર્ભ માટે છોટા ઉદેપુર જિલ્લા પ્રવાસન પોર્ટલ તપાસવું.

08 / LOCAL ECONOMY

છોટા ઉદેપુરની આર્થિક ઓળખ: ખનિજ સંપત્તિ, કપાસ-મકાઈ ખેતી અને હસ્તકળા

છોટા ઉદેપુર જિલ્લો ખનિજ ઉત્પાદનની દ્રષ્ટિએ ગુજરાતના સૌથી સમૃદ્ધ જિલ્લાઓમાંનો એક છે. અહીં ડોલોમાઇટ અને ફ્લોરસ્પારના વિશાળ ભંડારોની સાથે કૃષિ અને હસ્તકળા રોજગારીનો મુખ્ય આધાર છે.

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાની મુખ્ય આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ
આર્થિક ક્ષેત્રમુખ્ય કેન્દ્રો અને વિસ્તારજિલ્લાના અર્થતંત્રમાં ભૂમિકા
ખનિજ ઉત્ખનન અને પ્રોસેસિંગછોટા ઉદેપુર, કડીપાણી (કવાંટ), જેતપુર પાવીદેશના સૌથી મોટા ડોલોમાઇટ (Dolomite) પાવડર અને ચિપ્સના કારખાના, કડીપાણીનો ફ્લોરસ્પાર પ્રોજેક્ટ, ગ્રેનાઇટ અને ક્વાર્ટ્ઝ ખનિજ ઉદ્યોગ.
કૃષિ અને કપાસ જીનિંગ ઉદ્યોગબોડેલી, સંખેડા, નસવાડી અને પાવી જેતપુરકપાસ, મકાઈ, તુવેર, ડાંગર, મગફળી અને શાકભાજીનું મોટું ઉત્પાદન; બોડેલી ખાતે કપાસ જીનિંગ અને પ્રેસિંગ મિલો તથા મોટું APMC બજાર.
સંખેડા ફર્નિચર અને હસ્તકળાસંખેડા, બહાદરપુર અને તેજગઢવિશ્વભરમાં નિકાસ થતું સંખેડા લાખ-રંગીન લાકડાનું ફર્નિચર, વાંસની ટોપલીઓ અને આદિવાસી ચિત્રકળા-મોતીકામ.
વન પેદાશો અને પશુપાલનકવાંટ, છોટા ઉદેપુર અને નસવાડી વનવિસ્તારમહુડાનાં ફૂલ-ડોળી, ટીમરૂ પાન, ગુંદર અને ઔષધીય વનસ્પતિનું એકત્રીકરણ તથા બરોડા ડેરી સાથે જોડાયેલી દૂધ મંડળીઓ.
બાંધકામ રેતી અને સ્ટોન ક્રશિંગઓરસંગ નદી કાંઠો (બોડેલી-સંખેડા-જેતપુર)મધ્ય ગુજરાતના બાંધકામ ઉદ્યોગ માટે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી ઓરસંગ નદીની રેતી અને કપચીનો મુખ્ય પુરવઠો.

નોંધ: છોટા ઉદેપુર શહેરની આસપાસ સેંકડો ડોલોમાઇટ માઇક્રોનાઇઝિંગ (પાવડર) યુનિટ્સ આવેલા છે, જે પેઇન્ટ, પ્લાસ્ટિક, ગ્લાસ અને સિરામિક ઉદ્યોગોને કાચો માલ પૂરો પાડે છે.

09 / CONNECTIVITY

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના પરિવહન માર્ગો: વડોદરા–અલીરાજપુર હાઇવે અને રેલવે

વડોદરા અને મધ્ય પ્રદેશના માળવા પ્રદેશ (અલીરાજપુર-ધાર-ઇન્દોર) ને જોડતા મુખ્ય રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ અને બ્રોડગેજ રેલવે લાઈન પર છોટા ઉદેપુર આવેલું છે.

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાનું માર્ગ અને રેલવે નેટવર્ક
પરિવહન માધ્યમમુખ્ય માર્ગ / સ્ટેશનજોડાણ અને મહત્વ
રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ (NH-56)વડોદરા–ડભોઇ–બોડેલી–પાવી જેતપુર–છોટા ઉદેપુર–અલીરાજપુર હાઇવેગુજરાતને મધ્ય પ્રદેશ સાથે જોડતો મુખ્ય પૂર્વ-પશ્ચિમ ધોરીમાર્ગ, જે જિલ્લાના મુખ્ય વેપારી મથકોને સીધા જોડે છે.
રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય ધોરીમાર્ગોબોડેલી–રાજપીપળા (સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી માર્ગ) અને ગોધરા–હાલોલ–બોડેલી રોડછોટા ઉદેપુરને સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી (એકતા નગર), પાવાગઢ અને દાહોદ સાથે જોડતા મહત્વના માર્ગો.
રેલવે નેટવર્ક (પશ્ચિમ રેલવે)છોટા ઉદેપુર, પાવી જેતપુર, બોડેલી, સંખેડા અને બહાદરપુરવડોદરા–ડભોઇ–બોડેલી–છોટા ઉદેપુર–અલીરાજપુર બ્રોડગેજ રેલવે લાઈન (અગાઉ ગાયકવાડ શાસનની ઐતિહાસિક નેરોગેજ લાઈન હતી).
હવાઈ મથક (નજીકનું)વડોદરા એરપોર્ટ (હરણી)બોડેલીથી વડોદરા એરપોર્ટ આશરે ૭૦ કિમી અને છોટા ઉદેપુરથી આશરે ૧૦૫ કિમીના અંતરે આવેલું છે.

વધુ માહિતી: છોટા ઉદેપુર જિલ્લા પોર્ટલ – How to Reach.

10 / REGIONAL CONTEXT

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાની ભૌગોલિક સરહદો (૪ જિલ્લા અને ૨ પડોશી રાજ્યો)

છોટા ઉદેપુર જિલ્લો ગુજરાતના ૪ પડોશી જિલ્લાઓ ઉપરાંત પૂર્વમાં મધ્ય પ્રદેશ અને દક્ષિણ-પૂર્વમાં મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય એમ બંને રાજ્યો સાથે આંતરરાજ્ય સરહદ ધરાવે છે:

દિશાપડોશી જિલ્લો / રાજ્યસરહદી તાલુકા અને ભૌગોલિક સીમા
ઉત્તર-પશ્ચિમપંચમહાલ જિલ્લોજેતપુર પાવી અને બોડેલી તાલુકાની ઉત્તર-પશ્ચિમ સરહદ પંચમહાલના જાંબુઘોડા અને હાલોલ તાલુકાને સ્પર્શે છે.
ઉત્તરદાહોદ જિલ્લોજેતપુર પાવી (કદવાલ) અને છોટા ઉદેપુર તાલુકાની ઉત્તર સીમા દાહોદ જિલ્લાના દેવગઢ બારિયા અને ધાનપુર તાલુકાને અડે છે.
પૂર્વમધ્ય પ્રદેશ રાજ્ય (અલીરાજપુર અને ઝાબુઆ જિલ્લા)છોટા ઉદેપુર અને કવાંટ તાલુકાની પૂર્વીય ડુંગરાળ હદ મધ્ય પ્રદેશના અલીરાજપુર, કઠ્ઠીવાડા અને સોંડવા પંથક સાથે જોડાયેલી છે.
દક્ષિણ-પૂર્વમહારાષ્ટ્ર રાજ્ય (નંદુરબાર જિલ્લો)કવાંટ તાલુકાનો હાફેશ્વર વિસ્તાર નર્મદા નદી પાર મહારાષ્ટ્રના અક્કલકુવા (નંદુરબાર) તાલુકાને સ્પર્શે છે.
દક્ષિણ-પશ્ચિમનર્મદા જિલ્લોનસવાડી અને કવાંટ તાલુકાની દક્ષિણ સરહદ નર્મદા જિલ્લાના તિલકવાડા અને નાંદોદ (રાજપીપળા) તાલુકાને સ્પર્શે છે.
પશ્ચિમવડોદરા જિલ્લોસંખેડા અને બોડેલી તાલુકાની પશ્ચિમી સરહદ વડોદરા જિલ્લાના ડભોઇ અને વાઘોડિયા તાલુકા સાથે જોડાયેલી છે.

જિલ્લાની મહેસૂલી સરહદો અને ગામોની હદના સત્તાવાર કામકાજ માટે જિલ્લા નિરીક્ષક જમીન દફતર (DILR Chhota Udepur)ના નકશા માન્ય ગણાય છે.

11 / QUICK ANSWERS

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના નકશા અને સામાન્ય જ્ઞાન વિશે મહત્વના પ્રશ્નો (FAQs)

વાચકો અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નોના સંદર્ભસહિત જવાબો.

છોટા ઉદેપુર જિલ્લામાં કુલ કેટલા તાલુકા આવેલા છે?

છોટા ઉદેપુર જિલ્લામાં કુલ ૬ તાલુકાઓ આવેલા છે: છોટા ઉદેપુર, જેતપુર પાવી, કવાંટ, નસવાડી, સંખેડા અને બોડેલી.

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાની રચના ક્યારે અને કયા જિલ્લામાંથી કરવામાં આવી?

૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૩ના રોજ વડોદરા જિલ્લામાંથી વિભાજન કરીને છોટા ઉદેપુરને ગુજરાતનો ૨૮મો જિલ્લો બનાવવામાં આવ્યો હતો.

ગુજરાતનો કયો એકમાત્ર જિલ્લો મધ્ય પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્ર બંને રાજ્યોને સ્પર્શે છે?

છોટા ઉદેપુર જિલ્લો ગુજરાતનો એકમાત્ર એવો જિલ્લો છે જેની આંતરરાજ્ય સરહદ પૂર્વમાં મધ્ય પ્રદેશ અને દક્ષિણ-પૂર્વમાં મહારાષ્ટ્ર એમ બંને રાજ્યોને સ્પર્શે છે.

નર્મદા નદી ગુજરાતમાં કયા સ્થળેથી પ્રથમ પ્રવેશ કરે છે?

પવિત્ર નર્મદા નદી છોટા ઉદેપુર જિલ્લાના કવાંટ તાલુકામાં આવેલા ‘હાફેશ્વર’ ખાતેથી ગુજરાતની ધરતી પર પ્રથમ પ્રવેશ કરે છે.

વિશ્વપ્રસિદ્ધ સંખેડા ફર્નિચર અને રાઠવા પીઠોરા કળા કયા જિલ્લા સાથે સંકળાયેલા છે?

GI Tag પ્રાપ્ત લાખ-રંગીન લાકડાનું ‘સંખેડા ફર્નિચર’ (સંખેડા તાલુકો) અને આદિવાસી ભીંતચિત્ર કળા ‘પીઠોરા’ બંને છોટા ઉદેપુર જિલ્લાની વિશ્વવિખ્યાત ઓળખ છે.

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાનો RTO કોડ અને મુખ્ય PIN કોડ કયો છે?

છોટા ઉદેપુર જિલ્લાનો વાહન વ્યવહાર (RTO) કોડ GJ-34 છે અને છોટા ઉદેપુર નગરનો મુખ્ય PIN કોડ ૩૯૧૧૬૫ છે.

માહિતી માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલા સત્તાવાર સંદર્ભો

આ પેજની વહીવટી, ભૌગોલિક અને આંકડાકીય વિગતો તૈયાર કરતી વખતે નીચેના સરકારી પોર્ટલ અને સંસ્થાકીય સ્ત્રોતોનો આધાર લેવામાં આવ્યો છે:

  1. કલેક્ટર કચેરી, છોટા ઉદેપુર – સત્તાવાર જિલ્લા પોર્ટલ
  2. છોટા ઉદેપુર જિલ્લા પોર્ટલ – પ્રાંત અને ૬ તાલુકાનું માળખું
  3. જિલ્લા પંચાયત છોટા ઉદેપુર – ગ્રામ્ય અને પંચાયત વિગતો
  4. છોટા ઉદેપુર જિલ્લા પોર્ટલ – રાજમહેલો, હાફેશ્વર અને પ્રવાસન સ્થળો
  5. Census of India 2011 – Taluka-wise Demographic Reference
  6. GSDMA – District Disaster Management Plan (Chhota Udepur)

સંપાદકીય નોંધ: વહીવટી હદ, ગ્રામ પંચાયતોની સંખ્યા અને પોસ્ટલ કોડમાં સમયાંતરે સરકારી સુધારા થઈ શકે છે. સત્તાવાર કામકાજ માટે સંબંધિત સરકારી વિભાગની વેબસાઇટ ચકાસવી.

NAKSHOMAP.IN
Explore Maps & Weather 🗺️

Get useful maps, information, weather updates, temperature details & online tools directly on WhatsApp!

Join WhatsApp Channel →
✓ Free to Join   •   🔔 Get Useful Updates
NAKSHOMAP.IN

All Helpful Tools

રોજિંદા ઉપયોગ માટેના અમારા ઉપયોગી ટૂલ્સ અહીંથી સરળતાથી ઍક્સેસ કરો.

DISTANCE

City Distance Tool

01

ગુજરાતના વિવિધ શહેરો અને સ્થળો વચ્ચેનું અંદાજિત રોડ અંતર સરળતાથી જાણી શકો છો અને જરૂરી રૂટની માહિતી ઝડપી રીતે મેળવી શકો છો.

WEATHER

Gujarat Weather Map

02

ગુજરાતના વિવિધ વિસ્તારોનું હવામાન નકશા દ્વારા સરળતાથી જુઓ અને સ્થળ મુજબની હવામાન માહિતી ઝડપથી તપાસો.

LOCATION

My Live Location

03

નકશા પર તમારું વર્તમાન લોકેશન સરળતાથી જુઓ અને તમે હાલમાં ક્યાં સ્થાને છો તેની માહિતી ઝડપી રીતે મેળવી શકો છો.

Naksho Map
Logo